Dịch hạch thể phổi nguy hiểm đến mức nào?

Cô Darya Shipilova, kỹ thuật viên phòng thí nghiệm tại Viện chống dịch hạch ở vùng Irkutsk - Ảnh: DARYA SHIPILOVA

Dịch hạch thể phổi nguy hiểm đến mức nào?


Trường hợp tử vong của nữ nghiên cứu viên 28 tuổi tại một viện nghiên cứu dịch hạch ở Nga khiến căn bệnh nguy hiểm này được chú ý trở lại, đặc biệt là dịch hạch thể phổi có thể lây trực tiếp từ người sang người.

Theo Hãng tin Reuters, nữ nghiên cứu viên Darya Shipilova, 28 tuổi, làm việc tại Viện chống dịch hạch ở vùng Irkutsk, cơ sở chuyên nghiên cứu bệnh dịch hạch và các mầm bệnh nguy hiểm, được xác nhận đã tử vong sau khi mắc bệnh viêm phổi "chưa rõ nguyên nhân".

Một số người từng tiếp xúc với cô hiện đang được cách ly và theo dõi. Tuy nhiên, nguyên nhân cái chết chưa được xác nhận là do dịch hạch.

Cơ quan giám sát sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng Nga (Rospotrebnadzor) cho biết chưa phát hiện bằng chứng cho thấy lý do tử vong liên quan đến công việc của cô tại viện nghiên cứu. Dù vậy, sự việc vẫn khiến dư luận quan tâm trở lại với căn bệnh dịch hạch thể phổi.

Dạng dịch hạch nguy hiểm nhất

Vi khuẩn gây bệnh dịch hạch thể hạch được chụp dưới kính hiển vi. Hình ảnh do Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) cung cấp ngày 15-1-2003 - Ảnh: AFP

Dịch hạch là bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn Yersinia pestis (Y. pestis) gây ra. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) phân loại bệnh thành ba thể chính: dịch hạch thể hạch, thể nhiễm khuẩn huyết và thể phổi.

Dịch hạch thể phổi xảy ra khi loại vi khuẩn trên nhiễm vào phổi. Đây được đánh giá là dạng dịch hạch nguy hiểm nhất và cũng là dạng duy nhất có thể lây trực tiếp từ người sang người qua các giọt bắn khi người bệnh ho hoặc hắt hơi.

Dịch hạch thể phổi có thể diễn tiến rất nhanh. Theo WHO, các triệu chứng thường xuất hiện chỉ sau 24 giờ. Người bệnh sẽ bị sốt, ớn lạnh, đau đầu, đau nhức người, mệt mỏi, ho và khó thở.

Nếu không được điều trị, dịch hạch thể phổi có thể gây tử vong trong vòng 18-24 giờ sau khi bệnh khởi phát. Tuy nhiên, phác đồ điều trị kháng sinh có hiệu quả và việc chẩn đoán, điều trị sớm có thể cứu sống người bệnh.

Từng gây những đợt dịch nghiêm trọng

Bức tranh minh họa đại dịch "Cái chết đen" vào thế kỷ 14 - Ảnh: Wikipedia

Dịch hạch từng gây ra những đại dịch chết chóc trong lịch sử, tiêu biểu là đại dịch "Cái chết đen" vào thế kỷ 14 đã khiến hơn 50 triệu người ở châu Âu tử vong.

Đầu thế kỷ 20, vùng Mãn Châu (Trung Quốc) từng xảy ra một đợt dịch hạch thể phổi nghiêm trọng.

Theo nghiên cứu trên tạp chí Emerging Infectious Diseases, dịch bùng phát từ tháng 10-1910 và chỉ trong khoảng 6 tháng đã khiến hơn 60.000 người tử vong. Tỉ lệ tử vong trong đợt dịch này được ghi nhận là gần 100%.

Một đợt bùng phát đáng chú ý khác xảy ra tại Madagascar vào năm 2017. Từ tháng 8 đến tháng 11 năm đó có 2.348 ca dịch hạch nghi ngờ, có thể và xác nhận, trong đó 202 người tử vong. Có tới 1.791 ca được phân loại là dịch hạch thể phổi, theo số liệu của WHO.

Tại Mỹ, thành phố Los Angeles từng ghi nhận một đợt dịch hạch thể phổi vào năm 1924. Đây là lần cuối cùng Mỹ ghi nhận bệnh lây từ người sang người trong một đợt bùng phát dịch hạch thể phổi.

Quy trình kiểm soát mầm bệnh nghiêm ngặt

Một nhà nghiên cứu làm việc tại phòng thí nghiệm an toàn sinh học cấp độ 3 (BSL-3) của Viện Virus học thuộc Đại học Bonn, Đức - Ảnh: REUTERS

Việc nghiên cứu vi khuẩn Y. pestis phải được thực hiện với các biện pháp an toàn nghiêm ngặt vì nhân viên phòng thí nghiệm có thể bị phơi nhiễm với vi khuẩn, nhất là qua các hạt nhỏ trong không khí hoặc giọt bắn phát sinh khi làm việc.

Theo hướng dẫn về an toàn sinh học của CDC và Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), các phòng thí nghiệm khi làm việc với mẫu nghi nhiễm Y. pestis hoặc nghiên cứu vi khuẩn này trên động vật cần thực hiện trong điều kiện an toàn sinh học nghiêm ngặt, tương ứng cấp độ BSL-3 hoặc ABSL-3.

Đây là các cấp độ dành cho những tác nhân có nguy cơ gây bệnh nghiêm trọng và có thể lây qua đường hô hấp. BSL-3 áp dụng cho công việc trong phòng thí nghiệm sinh học, còn ABSL-3 áp dụng cho nghiên cứu có sử dụng động vật.

Nguy cơ với cộng đồng hiện nay

Dịch hạch vẫn tồn tại trong tự nhiên và tiếp tục gây bệnh ở người tại một số quốc gia. WHO từng thông tin trong những năm gần đây, phần lớn ca bệnh được báo cáo tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Madagascar.

Trong vụ việc tại Siberia, Nga, WHO hiện đánh giá nguy cơ đối với cộng đồng nói chung ở mức thấp, trong khi nguyên nhân cái chết của nữ nghiên cứu viên vẫn đang được làm rõ.

---

Ca tử vong bất thường tại phòng nghiên cứu dịch hạch Nga khiến Mỹ chú ý

Một nữ kỹ thuật viên phòng thí nghiệm ở Nga đã tử vong bất thường nghi do mắc dịch hạch. Mỹ thông báo đang theo dõi vụ việc và kêu gọi Matxcơva công khai thông tin.

Darya Shipilova, kỹ thuật viên phòng thí nghiệm tại Viện Nghiên cứu chống dịch hạch ở thành phố Shelekhov, đã tử vong rạng sáng 2-10 - Ảnh: DARYA SHIPILOVA

Theo Hãng thông tấn TASS, giới chức Nga đang điều tra một sự cố tại Viện Nghiên cứu chống dịch hạch ở thành phố Shelekhov, phía tây Irkutsk.

Theo các thông tin được công bố, khoảng cuối tháng 9, kỹ thuật viên Darya Shipilova (28 tuổi) được cho là đã vô tình làm vỡ một ống nghiệm chứa vi khuẩn trong quá trình lấy mẫu.

Bốn ngày sau, cô được đưa tới bệnh viện ở Shelekhov trong tình trạng viêm phổi nặng và phải thở máy. Đến rạng sáng 2-10, nữ kỹ thuật viên qua đời.

Cơ quan giám sát dịch bệnh Nga Rospotrebnadzor cho biết nữ kỹ thuật viên được chẩn đoán mắc "viêm phổi chưa rõ nguyên nhân", đồng thời chưa công bố chính xác tác nhân gây bệnh.

Trong khi đó, ông Alexei Tsydenov, người đứng đầu Cộng hòa Buryatia thuộc Nga, cho biết nữ kỹ thuật viên "có thể đã tử vong do dịch hạch". Tuy nhiên ông nhấn mạnh khu vực này hiện chưa ghi nhận ổ dịch.

Thống đốc vùng Irkutsk Igor Kobzev kêu gọi người dân bình tĩnh, đồng thời triệu tập cuộc họp khẩn của Ủy ban chống dịch khu vực để ứng phó trường hợp "nghi mắc bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm".

Theo truyền thông Nga, những người tiếp xúc gần với nạn nhân đã được đưa vào diện theo dõi y tế. Một bệnh viện phụ sản tại Shelekhov cũng được cho là đã áp dụng biện pháp cách ly.

Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 4-10 cho biết Washington đã nắm thông tin và đang phối hợp với Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) cùng các cơ quan liên quan để theo dõi tình hình.

Phía Mỹ nhấn mạnh nhiều chi tiết của vụ việc vẫn chưa được xác nhận, đồng thời kêu gọi Matxcơva nhanh chóng và công khai chia sẻ thông tin chính xác.

Cựu sĩ quan Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) Dan Hoffman nhận định cộng đồng tình báo Mỹ nhiều khả năng cũng đang thu thập thông tin từ nhiều nguồn để làm rõ vụ việc này.

---

Nguồn: Dịch hạch thể phổi nguy hiểm đến mức nào?