Vị bác sĩ Việt Nam thực hiện ca mổ chấn động thế giới, được Guinness World Records ghi nhận

GS Trần Đông A và ca mổ tách cặp song sinh Nguyễn Việt - Nguyễn Đức (ảnh tư liệu).
Vị bác sĩ Việt Nam thực hiện ca mổ chấn động thế giới, được Guinness World Records ghi nhận


Vị bác sĩ đó là ai?
Đó chính là GS.TS.BS Trần Đông A.

GS Trần Đông A sinh năm 1941, từng là bác sĩ quân y. Ông dành phần lớn sự nghiệp cho y khoa, đặc biệt là lĩnh vực ngoại nhi.

Một trong những điều thường được nhắc đến khi nói về ông là lựa chọn tiếp tục làm việc tại Việt Nam trong giai đoạn đất nước còn rất khó khăn.

Từ những phòng mổ thiếu thốn, ông cùng các đồng nghiệp từng bước phát triển kỹ thuật phẫu thuật nhi, đào tạo nhiều thế hệ bác sĩ và tham gia thực hiện những ca bệnh phức tạp.

Cách đây 38 năm, điều kiện y tế còn nhiều thiếu thốn, một ê-kíp hơn 60 y, bác sĩ Việt Nam đã thực hiện ca phẫu thuật tách cặp song sinh dính liền Nguyễn Việt – Nguyễn Đức. Đứng ở vị trí phẫu thuật viên chính là GS.TS.BS Trần Đông A. Ca mổ kéo dài hàng chục giờ sau đó trở thành một dấu mốc đặc biệt của ngoại khoa Việt Nam, được Guinness World Records ghi nhận.

Nguyễn Việt và Nguyễn Đức là cặp song sinh dính liền đặc biệt phức tạp. Hai em có nhiều cấu trúc cơ thể liên quan với nhau, trong khi tình trạng sức khỏe của Việt rất nặng. Việc tách hai em đồng nghĩa với một cuộc phẫu thuật có nguy cơ đe dọa tính mạng cả hai.

Năm 1988, khi y học Việt Nam chưa có điều kiện kỹ thuật như hiện nay, đây được xem là một thử thách đặc biệt lớn.

GS Trần Đông A khi đó là người giữ vai trò quan trọng trong ê-kíp phẫu thuật. Hơn 60 y, bác sĩ và nhân viên y tế cùng tham gia ca mổ tại Bệnh viện Từ Dũ, TP.HCM.

Cuộc phẫu thuật kéo dài khoảng 15-17 giờ. Trong suốt thời gian ấy, các bác sĩ phải tính toán từng bước để tách hai cơ thể nhưng vẫn bảo đảm khả năng sống cho từng em sau phẫu thuật.

Đây không chỉ là một ca mổ thông thường. Với các bác sĩ, đó là bài toán ngoại khoa chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều chuyên khoa và khả năng xử lý những tình huống phát sinh ngay trên bàn mổ.

Cuối cùng, cuộc phẫu thuật thành công. Hai đứa trẻ từ một cơ thể dính liền được tách thành hai cuộc đời riêng biệt.

Từ một ca mổ, tên tuổi y học Việt Nam được biết đến

Điều khiến ca Việt – Đức trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở việc hai em được tách thành công.

Ca phẫu thuật diễn ra trong bối cảnh Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn về trang thiết bị và điều kiện y tế. Thành công của ê-kíp vì thế trở thành một minh chứng cho năng lực của đội ngũ phẫu thuật Việt Nam.

Năm 1991, ca mổ tách cặp song sinh Việt – Đức được ghi nhận trong Guinness World Records.

Với GS Trần Đông A, đây cũng trở thành một trong những dấu mốc nổi bật nhất trong sự nghiệp kéo dài nhiều thập kỷ gắn với ngoại khoa nhi.

Nhưng nếu chỉ nhìn ông qua một ca mổ nổi tiếng, sẽ khó thấy hết hành trình của vị giáo sư này.

Một chi tiết đặc biệt trong câu chuyện về GS Trần Đông A là năm 2020, khi đã gần 80 tuổi, ông tiếp tục xuất hiện trong một ca phẫu thuật tách song sinh gây chú ý: Trúc Nhi – Diệu Nhi.

Lần này, ông không còn trực tiếp đứng ở vị trí phẫu thuật viên chính như năm 1988. Vai trò của ông là tham vấn chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm và cùng các bác sĩ trẻ chuẩn bị cho một ca mổ phức tạp.

Nếu năm 1988, GS Trần Đông A là người trực tiếp đứng trước thử thách, thì hơn ba thập kỷ sau, ông chứng kiến một thế hệ bác sĩ khác tiếp tục thực hiện những điều mà thế hệ của ông từng đặt nền móng.

Đó có lẽ là hình ảnh đẹp nhất trong hành trình của vị giáo sư: một bác sĩ từng đứng giữa ca mổ tách song sinh làm nên lịch sử, sau hàng chục năm lại đứng bên cạnh những người kế tục mình.

Từ Việt – Đức đến Trúc Nhi – Diệu Nhi, câu chuyện không chỉ nói về sự tiến bộ của kỹ thuật phẫu thuật. Đó còn là câu chuyện về một nền y học được xây dựng qua nhiều thế hệ, trong đó có những bác sĩ đã dành cả cuộc đời để biến những ca bệnh tưởng như không thể thành cơ hội sống cho người bệnh.

---

Trần Đông A 

 Trần Đông A (sinh ngày 11 tháng 6 năm 1941 tại Nam Định) là cựu Thiếu tá Quân y Quân lực Việt Nam Cộng hòa, Anh hùng Lao động, Giáo sư, Tiến sĩ y khoa, Thầy thuốc ưu tú, Thầy thuốc nhân dân, bác sĩ ngoại nhi và chính khách người Việt Nam.Ông được vinh danh vì đã tiến hành phẫu thuật tách rời hai cháu bé song sinh dính nhau là Nguyễn Việt và Nguyễn Đức. 
Tiểu sử 

 Ông sinh ngày 11 tháng 6 năm 1941 tại xã Hải Thịnh, tỉnh Ninh Bình. br /> Năm 1954, ông cùng gia đình, theo đạo Công giáo, di cư vào Nam, lập nghiệp tại Sài Gòn. Ông tiếp tục việc học trung học của mình tại Trường Trung học Hồ Ngọc Cẩn, Sài Gòn. Một bạn học cùng khóa với ông, nhưng khác lớp, về sau cũng trở thành một bác sĩ nổi tiếng là Nguyễn Đan Quế. 

Có tiếng là học giỏi, sau khi trường Hồ Ngọc Cẩn chuyển về tỉnh Gia Định năm 1956, buổi sáng ông vẫn học lớp Đệ Ngũ tại trường Hồ Ngọc Cẩn, buổi chiều học lớp đặc biệt Ngũ + Tứ ở trường tư. Năm 1957, ông đậu bằng Trung học Đệ nhất cấp, chính thức thôi học ở trường Hồ Ngọc Cẩn, theo học lớp đặc biệt Tam + Nhị ở trường tư. Hè năm 1958, ông đậu bằng Tú tài I trước các bạn cùng lứa ở trường Hồ Ngọc Cẩn 1 năm. 
Sau khi tốt nghiệp Tú tài II, ông thi đậu chứng chỉ PCB của Đại học Khoa học Sài Gòn, sau đó theo học Đại học Y khoa Sài Gòn theo diện tình nguyện nhập ngũ để về sau sẽ phục vụ ngành Quân y trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa bởi suy nghĩ "là người làm nghề y, hễ ở đâu cũng là để cứu người". 
Sự nghiệp 

Binh nghiệp 
Ra trường năm 1966, đóng lon Trung úy y sĩ, ông phục vụ trong Binh chủng Nhảy dù Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Thời gian này, ông vừa trực tiếp cứu chữa những người lính bị thương trên các chiến trường, ông vừa tiếp tục học nội trú tại Tổng Y viện Cộng Hòa tại Gò Vấp (nay là Bệnh viện Quân y 175). Ông từng tham gia Trận Làng Vây thuộc Chiến dịch Đường 9 – Khe Sanh với tư cách là một Y sĩ Quân y. Nổi danh là một bác sĩ phẫu thuật giỏi, dũng cảm, ông thường xuyên phải thực hiện các ca mổ ngay tại chiến trường trong các phòng mổ dã chiến và là y sĩ có số ca mổ dã chiến nhiều nhất trong Sư đoàn Dù. Ông được khen thưởng nhiều huy chương (ít nhất 5 Huy Chương Anh dũng Bội tinh) kể cả một huân chương của Sư đoàn Không kỵ Hoa Kỳ. Ông từng được gửi đi tu nghiệp phẫu thuật tại Texas để nâng cao tay nghề. Năm 1975, ông là Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn Quân y, Sư đoàn Nhảy dù Quân lực Việt Nam Cộng hòa với cấp bậc Thiếu tá. 

Bác sĩ 

Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, khi Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam kiểm soát toàn bộ miền Nam, ông bị gọi đi học tập cải tạo 2 năm tại trại cải tạo Suối Máu (Đồng Nai).
Năm 1981–1982, khi đất nước đang vô cùng khó khăn, gia đình ông là một trong 30 gia đình được cấp giấy bảo lãnh chính thức sang Hoa Kỳ với tư cách là thường trú nhân (Thẻ xanh). Ông quyết định làm đơn từ chối không đi, chọn ở lại Việt Nam, vì thấy rằng trẻ em Việt Nam cần ông. Ông được phân công về công tác tại Bệnh viện Nhi đồng 2. 
Ca mổ tách rời Nguyễn Việt và Nguyễn Đức đã trở thành một sự kiện quốc tế. Báo chí nước ngoài bình luận: Ca mổ Nguyễn Việt – Nguyễn Đức ngoài tài năng của ê kíp phẫu thuật (ca mổ có 62 y, bác sĩ), còn là bài học về những điều kỳ diệu của cuộc sống, bài học về sự can đảm của cháu Đức, bài học về lòng kiên định, sự quyết tâm của ngành y tế Việt Nam, bởi ca mổ đã được thực hiện trong hoàn cảnh cực kỳ khó khăn của Việt Nam, về mọi mặt..., sau này khi Nguyễn Đức lấy vợ, ông cũng đến chung vui. 
Ca phẫu thuật tách rời cặp song sinh Nguyễn Việt – Nguyễn Đức diễn ra vào năm 1988 tại Bệnh viện Từ Dũ (TP. HCM), do bác sĩ Trần Đông A làm trưởng kíp, là một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử y học Việt Nam. Đây là một ca mổ hiếm và cực kỳ phức tạp, huy động tới 62 y, bác sĩ, được thực hiện trong điều kiện y tế còn nhiều khó khăn. Kết quả thành công đã cứu sống Nguyễn Đức, trở thành biểu tượng cho sự tiến bộ của ngành y và được cộng đồng quốc tế đánh giá cao, dù không được ghi nhận là kỷ lục bởi Guinness World Records. 

Liên tiếp trong các năm sau đó, ông luôn có mặt trong những ca bệnh nhi hiểm nghèo hiếm gặp nhất ở Việt Nam và trở thành hiện tượng của y học Việt Nam. Sau khi thôi giữ chức vụ Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Đồng 2, ông vẫn tiếp tục hành nghề y. Hiện ông đang phụ trách chương trình thành lập Trung tâm ghép tạng trẻ em Bệnh viện Nhi đồng 2, Chủ nhiệm bộ môn ngoại nhi Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch và Trường Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh. 
Chính khách 

 Với uy tín của mình, Ông là Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XI và khóa XII đại diện cho Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời là Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa VI. Tháng 5 năm 2016, ông được trung ương giới thiệu ứng cử Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV (2016–2021) ở đơn vị bầu cử số 1 Thành phố Hồ Chí Minh gồm Quận 1, Quận 3 và Quận 4 nhưng không trúng cử (được 220.208 phiếu, đạt tỷ lệ 56,41% số phiếu hợp lệ). Ông được chính Thủ tướng Võ Văn Kiệt giới thiệu kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. 

Đời tư br /> Vợ ông là bà Lê Thị Minh Tâm, nguyên Tổng giám đốc của Khu nghỉ mát Seahorse tại Phan Thiết, là người luôn cùng sát cánh hỗ trợ ông trong giai đoạn đất nước khó khăn. Bà từng là chủ doanh nghiệp thủ công Mỹ Nghệ chuyên làm búp bê vải xuất khẩu kiếm ngoại tệ về cho thành phố những năm 1980, lo tròn mọi việc để ông dành trọn thời gian cho ngành Y. Năm 2010, bà Tâm qua đời sau thời gian chống chọi bệnh tật. Cảm mến vị bác sĩ hiền lành đơn độc tuổi già, nữ điều dưỡng từng đưa dụng cụ mổ trong ca mổ tách rời Nguyễn Việt và Nguyễn Đức, là đồng nghiệp và cũng là bạn bè của vợ chồng ông đã về chung một nhà để bầu bạn sẻ chia với ông.

Thành tựu nghiên cứu 

 Tiêu biểu nhất trong các công trình nghiên cứu khoa học của Bác sĩ Trần Đông A chính là Công trình nghiên cứu về giãn đường mật chính ở trẻ em Việt Nam – một căn bệnh mà từ trước đến nay, y giới quốc tế vẫn cho là bệnh đặc biệt của người Nhật. 

Tấm gương về y đức 

 Trên mọi phương diện, ông là một tấm gương lớn về y đức, về tài năng và nỗ lực không ngừng vượt lên "cái bóng của chính mình". Như lời nhận xét của nữ đạo diễn Nguyễn Hải Anh – người đã thực hiện rất thành công bộ phim tài liệu về Bác sĩ Trần Đông A: "Ở bác sĩ Trần Đông A, tôi nhận ra nơi ông một thầy thuốc với tất cả y đức cao cả. Ông làm việc không tiếc công sức, không biết mệt mỏi, luôn khao khát có thêm những đóng góp lớn hơn cho y học Việt Nam, nhất là trong chữa trị bệnh trẻ em. Với tôi, ông đáng để người thời nay, thời sau phải ngã mũ kính phục hơn bất cứ bác sĩ Nhi khoa nào."

Khen thưởng 

 Năm 2006, ông được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất, danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới (2008), danh hiệu Thầy thuốc nhân dân (2006). 

---

Trần Đông A và kỳ tích từ đôi bàn tay

Tiểu sử BS Trần Đông A khủng cỡ nào, tài sao vẫn ở lại Việt Nam


Nguồn: Vị bác sĩ Việt Nam thực hiện ca mổ chấn động thế giới, được Guinness World Records ghi nhận