Mỗi mẫu ADN hài cốt liệt sĩ là một câu chuyện, một gia đình đã chờ đợi rất nhiều năm

Bên trong Trung tâm giám định ADN - nơi đang lưu trữ 6.600 mẫu hài cốt liệt sĩ. Ảnh: Hải Nguyễn
Mỗi mẫu ADN hài cốt liệt sĩ là một câu chuyện, một gia đình đã chờ đợi rất nhiều năm


Mỗi mẫu ADN hài cốt liệt sĩ là một câu chuyện, một gia đình đã chờ đợi rất nhiều năm. Bất kỳ kết quả nào có được đều là những thông tin quan trọng.

Hàng nghìn mẫu xương đang được bảo quản nghiêm ngặt trong phòng lưu mẫu Trung tâm Giám định ADN (thuộc Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam). Mỗi mẫu xương liệt sĩ, sau hàng chục năm nằm dưới lòng đất lạnh, được các kỹ thuật viên cẩn trọng xử lý qua quy trình gần 10 bước nhằm "trả lại tên các anh".

Những hệ thống giải trình tự gen vẫn vận hành không ngơi nghỉ. Phía sau cánh cửa phòng thí nghiệm là cuộc chạy đua không ngừng nghỉ của các nhà khoa học trong Chiến dịch 500 ngày đêm nhằm xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Các thông tin được lưu trữ rất tỉ mỉ. Ảnh: Hải Nguyễn

Trao đổi với Lao Động ngày 21.7, ông Trần Trung Thành - Giám đốc Trung tâm Giám định ADN - cho biết, công tác giám định ADN với hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ rất khó khăn. Đến thời điểm này, trung tâm đang lưu trữ 6.600 mẫu hài cốt liệt sĩ và sẽ thực hiện đến năm 2027, kỳ vọng có thể hoàn thành trong thời gian sớm nhất các mục tiêu đặt ra.

Theo ông, hầu hết các mẫu đều có đặc điểm đã bị phân hủy nặng, các thông tin di truyền bên trong hài cốt là ẩn số, có tính đa dạng cao do điều kiện chôn cất sơ sài. Khi an táng tại các nơi có điều kiện khí hậu khác nhau ở 3 miền Bắc - Trung - Nam dẫn đến khả năng thu hồi ADN của các mẫu rất khác nhau.

Mẩu xương được làm sạch trước khi thực hiện giám định. Ảnh: Hải Nguyễn

Khi nhận mẫu, bước đầu tiên trong quá trình giám định là cần loại bỏ các thành phần không phải là ADN để thu về kết quả tốt nhất. Đây được xem là công đoạn quan trọng nhất của quá trình, quyết định sự thành công của công tác giám định.

Theo ông Thành, đơn vị hiện đang hoàn thiện các giải pháp công nghệ để tối ưu quy trình tách chiết, trải qua các chuỗi hoạt động khác để đưa ra kết quả có thể khớp nối được.

Viện Sinh học được giao chủ trì nghiên cứu, phát triển công nghệ giám định ADN thế hệ mới dựa trên sự kết hợp giữa công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới (NGS) và phân tích các chỉ thị đa hình nucleotide đơn (SNP).

Việc giám định ADN bằng phương pháp mới mang lại hiệu quả cao. Ảnh: Hải Nguyễn

Giám đốc Trung tâm Giám định ADN đánh giá giải pháp công nghệ mới này rất phù hợp với điều kiện của Việt Nam hiện nay bởi các thông tin thực chứng của các mẫu hài cốt liệt sĩ hiện nay không còn nhiều. Chính vì vậy, ADN là giải pháp cuối cùng cho việc giám định danh tính các hài cốt liệt sĩ.

Ưu điểm của giải pháp công nghệ này là có thể giải bài toán hiện nay hài cốt liệt sĩ đang thiếu thông tin thực chứng. Các giải pháp công nghệ trước đây khi áp dụng ADN ti thể (mitochondrial DNA hay mtDNA) phải bắt buộc có thông tin thực chứng kết hợp với thông tin ADN.

Tuy nhiên, với giải pháp công nghệ mới hiện nay, chúng ta không cần tới các thông tin thực chứng mà hoàn toàn kết luận các ca giám định dựa trên thông tin ADN.

Đặc biệt, công nghệ này giúp không bị giới hạn bởi các thân nhân theo dòng mẹ mà có thể mở rộng tệp thân nhân theo dòng bố, thậm chí cho phép giám định các mẫu ADN của con cháu đến tận thế hệ thứ 4, thứ 5. Từ đó mở ra nhiều cơ hội có thể giám định ADN hài cốt liệt sĩ ở Việt Nam hiện nay.

Theo ông Trần Trung Thành, việc xây dựng ngân hàng cơ sở dữ liệu thân nhân liệt sĩ sẽ là bước ngoặt rất quan trọng để đẩy nhanh tốc độ thu thập thông tin di truyền của thân nhân liệt sĩ và hài cốt liệt sĩ.

Cũng theo Giám đốc Trung tâm Giám định ADN, với nhiều người, một mẫu hài cốt chỉ là đối tượng của giám định khoa học, nhưng với những người làm trực tiếp công việc này trong nhiều năm thì mỗi mẫu ADN lại là một câu chuyện, một con người và một gia đình đã chờ đợi rất nhiều năm. Do vậy, bất kỳ một kết quả nào có được đều là những thông tin rất quan trọng.

Ông Trần Trung Thành nhấn mạnh, ADN là giải pháp cuối cùng khi thiếu toàn bộ các thông tin thực chứng. Mỗi kết quả giám định ADN còn là sự tiếp nối của đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.

Cần Thơ tìm thấy hài cốt Liệt sĩ Nguyễn Thị Út sau hơn nửa thế kỷ

Nguồn: Mỗi mẫu ADN hài cốt liệt sĩ là một câu chuyện, một gia đình đã chờ đợi rất nhiều năm