Gia đình quyền thế bậc nhất Việt Nam: Có vị giáo sư đặt nền móng cho nền giáo dục Y khoa hiện đại

Giáo sư Hồ Đắc Di
Gia đình quyền thế bậc nhất Việt Nam: Có vị giáo sư đặt nền móng cho nền giáo dục Y khoa hiện đại


Trong dòng chảy lịch sử Việt Nam, họ Hồ Đắc được biết đến là một gia đình quyền thế bậc nhất với 5 đời danh gia vọng tộc. Nổi bật trong số đó là Giáo sư Hồ Đắc Di, người trở thành bậc khai quốc công thần của nền giáo dục Y khoa hiện đại.



Giáo sư Hồ Đắc Di sinh ngày 11/5/1900 tại Hà Tĩnh, quê gốc tại làng An Truyền, xã Phú An, huyện Phú Vang (Thừa Thiên - Huế). Lớn lên trong một gia đình danh giá bậc nhất đất cố đô, nơi truyền thống Nho học đã ăn sâu qua nhiều thế hệ, ông sớm được định hướng theo con đường Tây học, một lựa chọn tiến bộ trong bối cảnh giao thoa văn hóa đầu thế kỷ XX.

Sau khi tốt nghiệp Trường Lycée Albert Sarraut (Hà Nội), năm 1918, ông sang Pháp du học. Tại Đại học Tổng hợp Paris, Hồ Đắc Di đã khẳng định tài năng khi hoàn thành chương trình ngành Y và trở thành bác sĩ nội trú chuyên ngành phẫu thuật. Đây là một thành tựu hiếm hoi đối với người Việt Nam trong bối cảnh thuộc địa lúc bấy giờ.

Người tháo gỡ định kiến và "cột mốc" phẫu thuật đầu tiên

Trở về nước sau hơn một thập kỷ học tập, Giáo sư Hồ Đắc Di mang theo khát vọng phụng sự đồng bào. Tuy nhiên, hành trình này không hề dễ dàng. Dưới sự kiểm soát gắt gao của thực dân Pháp sau phong trào Xô viết - Nghệ Tĩnh, ông từng phải làm việc tại Huế và Quy Nhơn trong thân phận bác sĩ thực tập, chịu đựng không ít sự khinh miệt và định kiến.

Gia đình giáo sư Hồ Đắc Di.
Bước ngoặt lịch sử diễn ra vào năm 1932 khi ông ra Hà Nội công tác tại Trường Đại học Y và Bệnh viện Phủ Doãn. Tại đây, bằng sự kiên trì đấu tranh, ông đã trở thành người Việt Nam đầu tiên được chính quyền thực dân cho phép trực tiếp thực hiện phẫu thuật, mở ra một chương mới cho vị thế của thầy thuốc Việt ngay trên quê hương mình.

Lựa chọn dấn thân và "ngọn lửa" Chiêm Hóa

Sau Cách mạng Tháng Tám, theo tiếng gọi của lòng yêu nước và sự cảm hóa của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị trí thức lớn của dòng họ Hồ Đắc đã chọn con đường dấn thân cho cách mạng. Ông đảm nhiệm nhiều trọng trách: Tổng Thanh tra Y tế, Tổng Giám đốc Đại học vụ, Giám đốc Bệnh viện Đồn Thủy…

Đặc biệt, trong những năm tháng kháng chiến gian khổ tại Việt Bắc, Giáo sư Hồ Đắc Di cùng người học trò xuất sắc Tôn Thất Tùng đã trở thành những trụ cột của nền y học non trẻ. Ngày 6/10/1947, khóa đào tạo đầu tiên của Trường Đại học Y đã khai giảng tại Chiêm Hóa (Tuyên Quang) với vỏn vẹn 2 giáo sư và 11 sinh viên. Dù thiếu thốn trăm bề, trường vẫn giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Việt. Ông giữ cương vị Hiệu trưởng đầu tiên và lãnh đạo nhà trường cho đến khi nghỉ hưu vào năm 1973.

Di sản khoa học và nhân cách mẫu mực

Không chỉ là một nhà giáo dục, Giáo sư Hồ Đắc Di còn là một nhà khoa học lỗi lạc với nhiều công trình giá trị về điều trị viêm phúc mạc do thương hàn, mổ lấy thai, phẫu thuật tiêu hóa... Nhiều nghiên cứu của ông được đăng trên các tạp chí y học quốc tế, góp phần khẳng định vị thế của y học Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Bên cạnh chuyên môn, ông còn tích cực tham gia chính trường với vai trò đại biểu Quốc hội từ khóa II đến khóa V, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam cùng nhiều chức vụ quan trọng khác.

Trong ký ức của đồng nghiệp và học trò, ông là một trí thức mẫu mực. GS.NGND Đào Văn Tiến từng phác họa: "Người gầy, thấp, ăn mặc chỉnh tề, ánh mắt sáng và sắc sảo, nói chuyện duyên dáng, cuốn hút". Còn Giáo sư Tôn Thất Tùng luôn ghi nhớ lời dạy của thầy: “Khoa học là sự nổi dậy của tư duy. Làm khoa học phải biết đặt lại vấn đề, nếu không thì không còn gì để phát hiện”.

Giáo sư Hồ Đắc Di qua đời ngày 25/6/1984, hưởng thọ 84 tuổi. Để tri ân những đóng góp vĩ đại của ông, thủ đô Hà Nội đã đặt tên phố Hồ Đắc Di nằm giữa những con đường mang tên các danh y lớn như Tôn Thất Tùng, Phạm Ngọc Thạch, Đặng Văn Ngữ.

Sinh ra từ một gia đình đại quý tộc với những tên tuổi hiển hách trong triều Nguyễn, nhưng Giáo sư Hồ Đắc Di đã vượt qua xuất thân để gắn trọn đời mình với vận mệnh dân tộc. Ông không chỉ để lại những công trình khoa học mà còn là một tấm gương sáng về tinh thần yêu nước và khát vọng cống hiến của trí thức Việt Nam.

Theo: Theo Thời Trang Vàng

Nguồn: Gia đình quyền thế bậc nhất Việt Nam: Có vị giáo sư đặt nền móng cho nền giáo dục Y khoa hiện đại