Loài rắn phân bố rộng khắp Việt Nam, bề ngoài đáng sợ nhưng vô hại

Rắn ráo trâu có cơ thể thon dài, nổi bật với các sọc đen ngang cơ thể (Ảnh: TNP).
Loài rắn phân bố rộng khắp Việt Nam, bề ngoài đáng sợ nhưng vô hại


Tại Việt Nam có một loài rắn được phân bố rộng khắp trên cả nước, sở hữu vẻ bề ngoài to lớn và có phần hung dữ, nhưng hoàn toàn vô hại với con người, thậm chí có ích cho nhà nông.

Phân bố rộng khắp Việt Nam

Loài rắn được đề cập là rắn ráo trâu (còn gọi là hổ trâu, long thừa, hổ vện, hổ hèo, rắn chuột phương Đông), có tên khoa học Ptyas mucosa. Đây là loài thuộc chi rắn ráo (Ptyas), họ rắn nước, phân bố rộng từ Nam Á đến Trung Quốc và Đông Nam Á.

Tại Việt Nam, rắn ráo trâu được phân bố hầu như trên khắp cả nước, kéo dài từ các tỉnh miền núi phía Bắc đến tận Cà Mau.

Ráo trâu là một trong những loài dài nhất thuộc họ rắn nước, khi trưởng thành có thể dài 2m, một vài trường hợp dài đến hơn 3m. Rắn nặng trung bình từ khoảng 1 đến 2,5kg, những cá thể đực thường lớn hơn con cái.

Dù kích thước to lớn, rắn ráo trâu lại có cơ thể khá mảnh mai, đầu không phân biệt rõ với cổ. Rắn có màu cơ thể xám nâu đến đen, với những đường màu đen kích thước không đều chạy ngang thân.

Do kích thước cơ thể dài và sở hữu các đường đen ngang thân, ráo trâu đôi khi bị nhầm lẫn với hổ chúa, loài rắn độc dài nhất thế giới. Tuy nhiên, rắn ráo trâu có phần đầu nhỏ hơn, không thể phình mang để đe dọa kẻ thù và các vạch ngang thân của rắn ráo trâu đậm màu hơn so với hổ chúa.

Rắn ráo trâu khiến nhiều người sợ hãi vì kích thước dài và tốc độ di chuyển nhanh (Ảnh: Ranger Aon).
Loài rắn hung dữ nhưng vô hại với con người, có ích cho nông nghiệp

Rắn ráo trâu có tốc độ di chuyển nhanh, khi bị đe dọa có thể ngóc cao đầu để tự vệ, nhưng không có khả năng bành mang rộng như các loài rắn hổ mang. Rắn có bản tính tự vệ rất mạnh khi bị đe dọa, do vậy có thể tấn công con người nếu bị đe dọa hoặc khi con người tìm cách bắt giữ.

Kích thước to lớn khiến vẻ bề ngoài của rắn ráo trâu trở nên đáng sợ. Tuy nhiên, đây là loài thuộc họ rắn nước và không sở hữu nọc độc, hoàn toàn vô hại với con người. Nếu bị loài rắn này cắn trúng, nạn nhân chỉ cần rửa sạch vết cắn bằng xà phòng để tránh bị nhiễm trùng.


Rắn ráo trâu ngóc cao đầu để đe dọa kẻ thù, nhưng không thể phình mang như rắn hổ mang (Video: Wildy Om).

Ráo trâu là loài hoạt động chủ yếu vào ban ngày, thức ăn chính là chuột, ếch nhái, thằn lằn, chim nhỏ, một số loài rắn khác… Do ráo trâu thường xuyên săn chuột nên đây là loài rắn có ích cho nông nghiệp.

Mùa sinh sản của rắn ráo trâu kéo dài từ tháng 5 đến tháng 7, mỗi lứa rắn cái đẻ từ 10 đến 14 trứng.

Rắn ráo trâu thích nghi nhiều môi trường sống khác nhau trên khắp cả Việt Nam, từ vùng đồng bằng, trung du đến các vùng núi. Rắn thường được tìm thấy ở những vùng canh tác nông nghiệp, khu dân cư… vì nơi đây có nhiều chuột sinh sống, loại thức ăn yêu thích của loài rắn này.

Có tên trong Sách đỏ

Rắn ráo trâu đã được đưa vào Sách đỏ Việt Nam từ năm 2023, xếp vào nhóm động vật “Nguy cấp”, có nguy cơ bị tuyệt chủng ngoài tự nhiên nếu không được bảo tồn đúng cách (nhóm động vật IIB).

Theo Sách đỏ Việt Nam, rắn ráo trâu hiện bị săn bắt ở nhiều nơi để làm thực phẩm, dược liệu, da và buôn bán; ước tính quần thể trong tự nhiên đã bị suy giảm khoảng hơn 50% trong vòng 10 năm trở lại đây. Các nhân tố tác động này hiện vẫn tồn tại ảnh hưởng trực tiếp đến quần thể của loài rắn này.

Rắn ráo trâu là loài săn chuột nên có lợi cho nông nghiệp (Ảnh: HongKong Snake ID).

Theo Thông tư 27/2025/TT-BNNMT quy định về quản lý loài nguy cấp, quý, hiếm; có hiệu lực từ ngày 1/7, rắn ráo trâu được xếp vào nhóm động vật IIB, là nhóm các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm, nhưng có mức độ đe dọa thấp hơn so với nhóm IB (nhóm các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm có nguy cơ bị tuyệt chủng nghiêm trọng).

Những hành vi săn bắt cho mục đích thương mại, vận chuyển, nuôi nhốt, tiêu thụ… loài rắn ráo trâu mà không chứng minh được nguồn gốc, không có giấy phép từ cơ quan chức năng sẽ bị pháp luật xử lý.

Nguồn: Loài rắn phân bố rộng khắp Việt Nam, bề ngoài đáng sợ nhưng vô hại