Đỗ Xuân Thạnh_Skyskysky :

Thứ Bảy, 14 tháng 3, 2026

8 nhà toán học danh tiếng rời phương Tây về châu Á


Từ trái qua: GS Joshua Zahl, Ngô Bảo Châu và Vũ Hà Văn. Ảnh: UBC, HKU, VinUniversity

8 nhà toán học danh tiếng rời phương Tây về châu Á


Trong chưa đầy một năm qua, 8 nhà toán học danh tiếng chuyển đến làm việc ở châu Á, phần lớn từ Mỹ.

1. Ngô Bảo Châu

Giáo sư Ngô Bảo Châu sẽ giảng dạy tại Đại học Hong Kong (Trung Quốc) - ngôi trường số 1 châu Á trên bảng xếp hạng đại học QS năm 2026, từ tháng 6 tới. Trước đó, ông làm việc tại khoa Toán của Đại học Chicago (Mỹ) từ năm 2010.

Ông là người Việt Nam duy nhất đến nay đoạt giải thưởng Fields (năm 2010), được ví như "Nobel Toán học", nhờ chứng minh giả thuyết "bổ đề cơ bản" của Chương trình Langlands.

GS Châu cho biết nhen nhóm ý định về châu Á hơn một năm nay, phần vì muốn ở gần gia đình khi bố mẹ tuổi đã cao, phần để thực hiện tâm nguyện đào tạo thế hệ trẻ yêu Toán tại Việt Nam sâu và thường xuyên hơn.

Sinh năm 1972, GS Châu từng học trường THPT chuyên Khoa học tự nhiên, là thí sinh Việt Nam đầu tiên hai lần giành huy chương vàng Olympic Toán quốc tế (năm 1988 và 1989). Ông trở thành giáo sư trẻ nhất Việt Nam năm 2004, làm Giám đốc khoa học tại Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán từ 2010.

2. Vũ Hà Văn

Một nhà toán học Việt khác là Giáo sư Vũ Hà Văn đã gia nhập khoa Toán của Đại học Hong Kong từ tháng 1.

Tên tuổi của GS Văn gắn một số bài toán thách thức thế giới trong nhiều thập kỷ, như bài toán Erdős–Folkman trong lý thuyết số, giả thuyết Shamir trong lý thuyết đồ thị ngẫu nhiên. Ông cũng hợp tác với Terence Tao - chủ nhân giải thưởng Fields năm 2006 để chứng minh giả thuyết luật hình tròn và định lý bốn mô-men, được coi là những cột mốc quan trọng trong lý thuyết ma trận ngẫu nhiên.

GS Văn là chủ nhân nhiều giải thưởng quốc tế lớn, như George Pólya (2008) của Hiệp hội Toán học Ứng dụng và Công nghiệp Mỹ, Giải Delbert Ray Fulkerson (2012) của Hiệp hội Toán học và Hiệp hội Tối ưu hóa Toán học Mỹ.

Sinh năm 1970 tại Hà Nội, ông Văn là cựu học sinh chuyên Toán, trường THPT Chu Văn An và chuyên Hà Nội - Amsterdam. Ông lấy bằng tiến sĩ Toán của Đại học Yale (Mỹ) năm 1998 và bắt đầu giảng dạy tại đây từ năm 2011.

3. Joshua Zahl

Tháng 6 năm ngoái, Joshua Zahl rời Đại học British Columbia (UBC) của Canada để đảm nhận vị trí giáo sư chủ nhiệm toàn thời gian tại Viện Toán học Chern, Đại học Nam Khai (Trung Quốc), theo trang web của trường.

Zahl, 40 tuổi, từng gây chấn động giới toán học khi cùng cộng sự là Wang Hong - một trong những ứng viên "nặng ký" nhất cho giải Fields 2026 - giải quyết bài toán 100 tuổi về giả thuyết Kakeya trong không gian ba chiều.

Ngoài ra, Zahl còn có những đóng góp quan trọng cho nhiều lĩnh vực toán học, bao gồm toán học rời rạc, phân tích Fourier và lý thuyết đo hình học.

Zahl học đại học tại Viện Công nghệ California và nhận bằng Tiến sĩ từ Đại học California, Los Angeles năm 2013.

4. Yitang Zhang

Cùng trong tháng 6/2025, Đại học Sun Yat-sen (Trung Quốc) thông báo chiêu mộ thành công nhà toán học Yitang Zhang từ Đại học California, Santa Barbara (Mỹ).

Zhang được biết đến nhiều nhất với công trình nghiên cứu đột phá về số nguyên tố. Năm 2013, ông chứng minh lần đầu tiên có vô số cặp số nguyên tố cách nhau một khoảng hữu hạn, đánh dấu bước tiến lớn trong việc giải quyết giả thuyết số nguyên tố sinh đôi - một vấn đề toán học cơ bản chưa được giải đáp.

Sinh ra tại Thượng Hải năm 1955, Zhang bộc lộ năng khiếu toán học từ nhỏ. Lớn lên trong giai đoạn Cách mạng Văn hóa, ông không được đi học cấp ba, nhưng tự học và được nhận vào Đại học Bắc Kinh năm 1978. Ông nhận bằng tiến sĩ từ Đại học Purdue (Mỹ) năm 1991.

5. Liu Jun

Tháng 9/2025, Liu Jun xác nhận sẽ về giảng dạy tại Đại học Thanh Hoa - nơi ông sinh ra và lớn lên ngay trong khuôn viên 63 năm trước.

Liu lấy bằng cử nhân ở Đại học Bắc Kinh, tốt nghiệp tiến sĩ ở Đại học Chicago năm 1991. Sau đó, ông có hơn 30 năm làm việc ở Đại học Harvard, là thành viên Viện Hàn lâm khoa học quốc gia và Hiệp hội thống kê Mỹ.

Liu có những đóng góp tiên phong trong suy luận Bayes (một phương pháp suy luận thống kê), sinh học tính toán và tin sinh học. Đến nay, ông đã hướng dẫn hơn 40 tiến sĩ và hơn 30 nghiên cứu sinh sau tiến sĩ. Hầu hết đang làm việc tại các đại học hàng đầu, hoặc tại Phố Wall, Google, Microsoft.

6. Daqing Wan

Daqing Wan, 62 tuổi, vừa xác nhận nghỉ hưu ở Đại học California, Irvine (Mỹ), về làm việc ở Đại học Trùng Khánh.

Ông nổi tiếng trong giới toán học quốc tế vì chứng minh được một số giả thuyết nổi tiếng trong lý thuyết số hiện đại, tiêu biểu là giả thuyết Dwork, có từ năm 1973. Đây được coi là nền tảng quan trọng để hiểu hành vi của các số nguyên tố.

Nhờ công trình này, năm 2001, ông giành Huy chương Morningside - giải thưởng cao quý nhất dành cho giới toán học Trung Quốc.

Thời trẻ, ông được coi là thần đồng khi đỗ khoa Toán của Đại học Công nghệ Thành Đô ở tuổi 14. Năm 1991, ông lấy bằng tiến sĩ ở Đại học Washington (Mỹ) rồi ở lại làm việc.

7. Wu Meng

Theo website của Đại học Hồ Nam, Wu Meng gia nhập khoa Toán của trường từ tháng 8 năm ngoái, làm giáo sư toàn thời gian về toán học cơ bản. Trước đó, ông giảng dạy ở Đại học Oulu, một trong những đại học lớn nhất Phần Lan.

Wu gây tiếng vang năm 2019 nhờ giải quyết một bài toán tồn tại hơn 50 năm liên quan giả thuyết Furstenberg, nghiên cứu cách các số thay đổi cấu trúc khi được biểu diễn trong các hệ cơ số khác nhau.

Thời trẻ, Wu học cử nhân Toán ở Đại học Picardy Jules Verne (Pháp) năm 2006. Ông cũng học cao học ở trường này, lấy bằng tiến sĩ năm 2013.

8. Li Hanfeng

Như Daqing Wan, giáo sư Li Hanfeng chọn Đại học Trùng Khánh làm bến đỗ khi trở về Trung Quốc, rời ghế ở Đại học Buffalo (Mỹ).

Nghiên cứu của ông tập trung vào phân tích hàm, đại số toán tử, hình học phi giao hoán, hệ động lực và lý thuyết số tổ hợp. Ông là một trong những nhà Toán học hiếm hoi có bài báo được xuất bản ở cả bốn tạp chí danh giá nhất trong lĩnh vực (Annals of Mathematics, Inventiones Mathematicae, Journal of the American Mathematical Society và Acta Mathematica).

Li nhận bằng cử nhân Toán từ Đại học Bắc Kinh năm 1997, lấy bằng tiến sĩ ở Đại học California, Berkeley năm 2002.

Những năm gần đây, Trung Quốc tích cực thu hút các nhà khoa học, nhà nghiên cứu và chuyên gia nước ngoài. Tiêu biểu là chương trình tuyển dụng nhân tài cấp cao "Ngàn Tài năng", tạo điều kiện thuận lợi về visa và các ưu đãi tài chính hào phóng.


6 gương mặt sáng giá cho giải 'Nobel Toán học' 2026 6 gương mặt sáng giá cho giải 'Nobel Toán học' 2026 33

Trong 6 ứng viên nặng ký cho giải Fields năm 2026, được ví như 'Nobel Toán học', chỉ Hong Wang là nữ, cũng là người trẻ nhất.


1. Hong Wang

Wang, sinh năm 1991, đang là cái tên thu hút truyền thông quốc tế. Cô là giáo sư bậc hai (Associate Professor) tại Viện Courant, Đại học New York, Mỹ.

Hướng nghiên cứu chính của Hong Wang nằm ở giải tích điều hòa và lý thuyết độ đo hình học, những lĩnh vực vốn nổi tiếng với các bài toán khó và trừu tượng. Năm 2025, Wang cùng cộng sự Joshua Zahl gây chấn động giới toán học khi giải quyết thành công giả thuyết Kakeya trong không gian 3 chiều, một bài toán đã thách thức các nhà khoa học suốt hơn 100 năm.

Sinh ra tại Quảng Tây, Trung Quốc, Wang được coi là "thần đồng" khi đỗ Đại học Bắc Kinh năm 16 tuổi. Cô sau đó tốt nghiệp thạc sĩ ở Đại học Paris Sud và École Polytechnique, Pháp, nhận bằng tiến sĩ tại Viện Công nghệ Massachusetts - MIT (Mỹ). Cô cũng là Giáo sư trọn đời tại Viện Nghiên cứu Khoa học cấp cao (IHES) của Pháp, là phụ nữ đầu tiên nhận chức này trong lịch sử viện. Đáng chú ý, 8/13 giáo sư trọn đời trước đây tại IHES đã giành giải Fields.

2. Jacob Tsimerman

Tsimerman, sinh năm 1988, là giáo sư tại Đại học Toronto, Canada. Theo trang web của trường, anh được coi như nhà lý thuyết số hàng đầu trong thế hệ của mình.

Nghiên cứu của Tsimerman chủ yếu tập trung vào lý thuyết số giải tích và hình học số học. Anh nghiên cứu các nghiệm số nguyên của một số loại phương trình đa thức nhất định. Một trong những thành tựu đáng chú ý nhất của anh là đóng góp vào việc chứng minh giả thuyết toán học lâu đời André-Oort, một cột mốc quan trọng trong toán học hiện đại giúp kết nối các điểm đặc biệt với cấu trúc hình học tổng quát.

Sinh ra tại Nga, Tsimerman đã bắt đầu hứng thú với các câu đố toán học từ khi ba tuổi. Thời phổ thông, anh hai lần giành huy chương vàng Olympic Toán học quốc tế vào năm 2003 và 2004. Anh học toán tại Đại học Toronto và nhận bằng tiến sĩ tại Đại học Princeton, Mỹ, năm 2011.

3. Jack Thorne

Thorne, sinh năm 1987, là giáo sư tại Khoa Toán học Thuần túy và Thống kê Toán học, Đại học Cambridge, Anh. Anh được biết đến nhiều nhất với các nghiên cứu về lý thuyết số đại số và Chương trình Langlands.

Theo Hiệp hội Hoàng gia Anh, anh có loạt công trình quan trọng, bao gồm chứng minh các trường hợp mới về tính hàm tử cho các dạng mô đun chỉnh hình, tính mô đun của các đường cong elip trên bất kỳ lớp nào của tháp cyclotomic, sự tồn tại của các biểu diễn Galois liên kết với các dạng tự đẳng cấu đại số chính quy,...

Thorne học đại học tại Cambridge, sau đó lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Harvard, Mỹ, năm 2012. Khi 32 tuổi, anh là một trong những người trẻ nhất được kết nạp vào Hiệp hội Hoàng gia Anh - hội đồng gồm nhiều nhà khoa học lỗi lạc thế giới và là học viện khoa học lâu đời nhất vẫn còn hoạt động liên tục.

Toan-02…………………………
Từ trái qua: Jacob Tsinerman, Hong Wang và Jack Thorne. Ảnh: University of Toronto, IHES và Royal Society
4. Javier Fresán

Fresán, sinh năm 1987, người Tây Ban Nha, hiện là Giáo sư tại Jussieu – Viện Toán học Paris Rive Gauche, Đại học Sorbonne, Pháp. Anh tập trung nghiên cứu về lý thuyết số và hình học đại số.

Anh nổi tiếng nhờ góp phần giải một bài toán do Carl Siegel đặt ra từ năm 1929, về bản chất của các hàm E, liên quan các đối tượng trong hình học và kỳ hạn.

Fresán từng theo học Đại học Paris-Nord, nghiên cứu sau tiến sĩ tại Viện Công nghệ Liên bang Thụy Sĩ Zurich (ETH Zurich) và Viện Toán học Max Planck, Đức. Anh nằm trong ban biên tập của hai tạp chí toán học của Pháp - Annales scientifiques de l'École normale supérieure và Commentarii Mathematicai Helvetici.

5. John Pardon

Pardon, sinh năm 1989, là giáo sư và thành viên thường trực của Trung tâm Simons về Hình học và Vật lý tại Đại học Stony Brook, New York, Mỹ. Lĩnh vực nghiên cứu của Pardon nằm trong các ngành liền kề nhau là hình học và tôpô học.

Khi còn là sinh viên ngành toán tại Đại học Princeton, anh đã giải được một bài toán tồn tại suốt 30 năm của nhà toán học nổi tiếng người Nga Mihkail Gromov về sự biến dạng của các nút thắt. Các công trình nghiên cứu gần đây của anh tập trung vào các đường cong giả chỉnh hình trong các đa tạp giao hoán.

Theo trang của Đại học Stony Brook, Pardon tốt nghiệp thủ khoa năm 2011, sau đó lấy bằng tiến sĩ ở Đại học Stanford năm 2015. Anh từng giảng dạy tại cả Đại học Stanford và Princeton.

6. Sam Raskin

Raskin là một nhà lý thuyết hàng đầu về biểu diễn hình học. Anh hiện là giáo sư tại khoa Toán học, Đại học Yale, Mỹ. Nghiên cứu của anh tập trung vào chương trình Langlands hình học.

Cuối năm 2024, Raskin cùng các cộng sự đã công bố bản thảo dài hơn 900 trang, giải quyết thành công một phần quan trọng của Chương trình Langlands hình học. Đây được coi là "Viên đá Rosetta" của toán học, giúp kết nối các lĩnh vực dường như không liên quan như đại số và vật lý lượng tử.

Raskin tốt nghiệp cử nhân ở Đại học Chicago, lấy bằng tiến sĩ ở Đại học Harvard năm 2014.

Fields, được ví như "Nobel Toán học", dành cho tối đa 4 nhà toán học dưới 40 tuổi, được trao 4 năm một lần. Hội đồng tuyển chọn do Ban chấp hành Liên minh Toán học quốc tế (IMU) chỉ định. Người đoạt giải sẽ nhận một huy chương bằng vàng 14 carat có khắc hình Archimedes và khoản tiền thưởng 15.000 CAD (khoảng 270 triệu đồng).

Lễ vinh danh năm nay diễn ra trong phiên khai mạc Đại hội Toán học quốc tế (ICM) vào tháng 7/2026 tại Philadelphia, Mỹ.


Nguồn: 8 nhà toán học danh tiếng rời phương Tây về châu Á

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Những người bạn

 
Support : Creating Website | SkyskyskyTemplate | DoThanh Template
Proudly powered by Blogger
Copyright © 2011. Đỗ Vĩnh Trung - All Rights Reserved
Template Design by Creating Website Published by SkyDoThanh Template