.Bài viết KTĐN
Cô tôiNhững chú voi được nuôi dưỡng kỹ lưỡng tại VQG Yok Đôn. Ảnh: TIẾN THOẠI
Vào rừng nghe chuyện đời voi
Vào rừng ngắm voi, nghe chuyện đời voi để yêu hơn những con vật tuy to lớn nhưng lại rất mong manh.
Mô hình du lịch thân thiện với voi tại Vườn quốc gia (VQG) Yok Đôn đã mang lại sự tự do và đời sống an toàn, vui vẻ, hạnh phúc cho những chú voi nhà cuối cùng của tỉnh Đắk Lắk.
Voi cũng biết yêu, biết giận
Những ngày cận Tết, nhiều nhóm du khách tìm về VQG Yok Đôn để vào rừng ngắm voi. Bên hồ nước nhỏ, ngày nào voi Khăm Phanh và H’Blú cũng rủ nhau đến uống nước, lấy vòi nghịch nước, nô đùa, tắm mát cùng nhau. Voi H’Blú năm nay đã 65 tuổi. Cô điềm tĩnh và luôn chu đáo chăm sóc em gái Khăm Phanh khi cả hai kiếm ăn trong rừng. Mỗi lần phát hiện có lá cây ưa thích, H’Blú đều dùng vòi bẻ xuống, gọi Khăm Phanh đến cùng ăn.
Còn Khăm Phanh vừa tròn 50 tuổi, là nàng voi được nhận xét ăn nhiều, nói nhiều, lanh chanh hơn cả chị H’Blú. Khăm Phanh rất thương chị, mỗi lần nghe tiếng động lạ trong rừng, cô đều tiến lên phía trước để quan sát và che chắn cho chị. Trước khi được thả tự do trong rừng này, cả Khăm Phanh và H’Blú đều phải cõng khách tại các khu du lịch trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, chịu khá nhiều vất vả.
Cách chị em H’Blú không xa, đôi bạn voi Bun Khăm và Y’Khun đang rảo bước kiếm ăn. Y’Khun là cô voi đã trưởng thành nhưng tính tình còn trẻ con. Cô nàng thích dùng vòi cuộn cành cây khô quật mạnh xuống đất, làm bụi bay mù mịt. Hưởng ứng trò chơi của bạn, Bun Khăm cũng làm theo để chơi đùa rồi cả hai dẫn nhau trốn vào những tán rừng rậm hơn. Từ những con voi trong khu du lịch, cả hai được cởi bỏ xiềng xích vào năm 2018, tham gia mô hình du lịch thân thiện với voi tại VQG Yok Đôn. Hiện tại, vườn đang chăm sóc sáu con voi theo mô hình này.
Tất cả đều được chăm sóc chu đáo, khỏe mạnh, mập mạp, khác hẳn trước đây. Theo lời nài voi, nhiều chú voi khi mới vào rừng chỉ thích sống biệt lập, hay nổi nóng. May mắn, chỉ sau một thời gian ngắn được tự do sống trong môi trường tự nhiên, voi dần lấy lại bản năng. Trong rừng, voi tự tìm đến nhau, kết bạn, nô đùa, ăn ngủ cùng nhau. Voi cũng biết yêu, biết giận và có linh tính rất cao. Có đêm mưa, nài voi Y Khu nằm mơ thấy voi Ta Nuôn khóc. Sáng ra, ông lên rừng thăm thì phát hiện voi bị ốm.
Lượng du khách tham gia trải nghiệm mô hình du lịch thân thiện với voi ở Đắk Lắk ngày càng tăng. Chỉ tính riêng VQG Yok Đôn trong năm 2024 đã có hơn 1.500 lượt khách vào rừng ngắm voi.
Dừng cưỡi voi để ngắm voi cười
Đắk Lắk nói chung và xã Buôn Đôn nói riêng từng là cái nôi của nghề săn bắt, thuần dưỡng voi. Thập niên 1980, quần thể voi nhà Đắk Lắk có khoảng 500 con. Loài vật to lớn này cũng là một biểu tượng văn hóa, gắn liền với đời sống, tín ngưỡng của người dân.
Vì nhiều lý do, trong đó có việc voi bị nuôi nhốt, buộc cõng khách nên không có cơ hội gần gũi nhau để sinh sản. Điều này đã khiến quần thể voi nhà Đắk Lắk suy giảm nghiêm trọng. Đến nay, toàn tỉnh chỉ còn 33 con voi nhà, trong đó nhiều con đã hơn 60 tuổi, khó khăn trong việc sinh sản và đứng trước bờ vực tuyệt chủng.
Thời gian qua, lực lượng chức năng tỉnh Đắk Lắk, cụ thể là Trung tâm Bảo tồn voi Đắk Lắk đã phối hợp cùng Tổ chức động vật châu Á tiến hành ghép đôi voi, tạo cơ hội cho những con voi cái còn khả năng sinh sản mang thai. Sau nhiều nỗ lực, kết quả có ba con voi cái ở Đắk Lắk đã mang thai. Để cứu lấy đàn voi nhà, hiện trung tâm tiếp tục lấy mẫu máu để xét nghiệm, theo dõi và xác định chu kỳ rụng trứng, cho voi cái mang thai trong thời điểm phù hợp. Ngoài ra, các chuyên gia còn tính đến phương án mua voi trẻ từ nước ngoài về để kết đôi.
Bên cạnh đó, mô hình du lịch thân thiện với voi được xem là biện pháp hữu hiệu nhất để mang lại phúc lợi cho voi nhà. Tổ chức động vật châu Á (AAF) đang phối hợp với UBND tỉnh Đắk Lắk thực hiện mô hình du lịch thân thiện với voi. AAF cam kết hỗ trợ hơn 55 tỉ đồng để Đắk Lắk bỏ du lịch cưỡi voi, phát triển theo hướng tham quan voi trong môi trường tự nhiên.
Năm 2022, VQG Yok Đôn đã tổ chức giải “Chạy vì voi” để tuyên truyền thông điệp bảo tồn voi đến với cộng đồng. Ngoài VQG Yok Đôn, nhiều khu du lịch của Đắk Lắk cũng đã bỏ hẳn việc bắt voi cõng khách, chỉ còn dịch vụ cho voi ăn, chụp ảnh với voi.
Nhờ được nuôi thả tự nhiên, không lao động vất vả, thoải mái hơn về tinh thần nên các chú voi nhà dần khỏe mạnh và vui tươi hơn. Du khách khi đến đây đã rất bất ngờ trước những chú voi tràn đầy sức sống và thân thiện. Họ có thể thoải mái lại gần, theo dấu chân voi để tìm hiểu cách thức sinh hoạt, vui chơi của chúng trong không gian xanh mướt của núi rừng.
Chú voi Gold ở Bản Đôn
Giữa đại ngàn Ea Súp có một chú voi mang cái tên rất đẹp: Gold - nghĩa là quý như vàng. Điều khiến Gold trở nên quý giá hơn cả không chỉ là một sinh linh được cứu lên từ đáy giếng sâu, mà là tình người đã níu giữ em ở lại với thế giới này.
Ngày 28-5-2016, Gold - khi ấy mới chỉ vài tháng tuổi bị rơi xuống một cái giếng cạn giữa mùa khô khắc nghiệt. Nếu chậm thêm một chút thôi, có lẽ cánh rừng đã mất đi một chú voi quý giá. Khi ấy, anh Cao Xuân Ninh và đồng nghiệp thuộc Trung tâm Bảo vệ voi, cứu hộ động vật hoang dã và quản lý rừng Đắk Lắk đã đến, cứu Gold lên trong tình trạng kiệt sức, bùn đất phủ kín thân mình. Anh đi hàng cây số để lấy một can nước, tỉ mỉ rửa từ vòi đến miệng cho voi con hồi tỉnh.
Gold sống lại nhưng yếu ớt. Nó cần sữa mẹ, cần vòng tay đồng loại trong khi rừng thì mênh mông mà đàn thì biệt tăm. Các anh đã nhiều lần đưa Gold trở lại rừng để tìm mẹ nhưng năm lần thả, năm lần Gold quay về như thể em đã chọn con người làm gia đình.
Việc chăm sóc một chú voi rừng con không hề đơn giản. Thức đêm, dậy sớm, pha sữa với nước dừa, theo dõi từng cơn đau bụng, từng thay đổi nhỏ nhất. Hai năm đầu, nhóm gần như không có ngày nghỉ. May mắn, Gold lớn lên, khỏe mạnh, tinh nghịch. Ngay cả các chuyên gia nước ngoài cũng phải khen ngợi: Việt Nam đã làm được điều tưởng chừng không thể bằng tình yêu và sự bền bỉ thầm lặng.
Gold ngày nào đã tròn 10 tuổi, trong ánh mắt của em hôm nay là sự tin cậy, niềm hạnh phúc. Câu chuyện của anh Ninh và đồng nghiệp là một minh chứng giữa con người và thiên nhiên có những mối gắn bó sâu xa và mạnh mẽ như chính đại ngàn Tây Nguyên. Chuyên gia David Neale (đến từ Tổ chức Bảo vệ động vật châu Á) chia sẻ: “Điều các anh làm quá tuyệt vời! Việc có một trung tâm bảo vệ voi ở khu vực này là vô cùng quan trọng. Đây là nơi các chú voi rừng và voi nhà được bảo vệ, chăm sóc, yêu thương như người thân và có thể trở về với tự nhiên một cách mạnh khỏe nhất!”.
TRẦN THANH HƯNG - Chuyên viên cao cấp - Viện Nghiên cứu phát triển bảo tồn văn hóa nghệ thuật Đông Nam Á
Nguồn: Vào rừng nghe chuyện đời voi
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét
Những người bạn