Chuyện ít biết về chù ụ - đặc sản kín tiếng của rừng ngập mặn Cà Mau

hù ụ có ngoại hình khá giống ba khía nhưng cặp càng lớn và có màu đỏ đậm hơn ba khía
Chuyện ít biết về chù ụ - đặc sản kín tiếng của rừng ngập mặn Cà Mau


Sống nhiều trong rừng ngập mặn, chỉ bò ra kiếm ăn khi đêm xuống, thịt chắc ngọt quanh năm nhưng thường chỉ khách 'ruột' mới được đãi, chù ụ vẫn là đặc sản kín tiếng của rừng ngập mặn Cà Mau.

Chù ụ thuộc họ cua, thân hình kềnh càng với hai càng đỏ lớn, thịt và gạch nhiều, vị ngọt được người dân địa phương đánh giá cao hơn ba khía. Giữa những vuông tôm, bờ bao và rừng mắm, rừng đước vùng đất ba mặt giáp biển Cà Mau, loài giáp xác này tồn tại như một đặc sản quen thuộc, thịt ngọt, chắc, có gạch quanh năm nhưng vẫn nằm ngoài "bản đồ ẩm thực" của phần lớn thực khách.

Những hang đất khô và cuộc sống về đêm

Chù ụ thường đào hang ở những nơi khô ráo, trên các ụ đất cao giữa rừng đước, rừng mắm, rặng dừa nước hoặc dọc bờ bao vuông tôm. Ban ngày, chúng gần như biến mất hoàn toàn dưới lòng đất; đến khi đêm xuống mới rời hang bò ra kiếm ăn. Cũng vào thời điểm này, người dân đi bắt bằng cách đào hang hay dùng bẫy chuột đặt ở miệng hang... Loài này có tên chù ụ vì dáng vẻ rất "cục mịch", thân hình mập ú, mai sần sùi nhiều nốt gồ ghề, đôi mắt trũng xuống và di chuyển chậm chạp. Nhìn tổng thể, chúng trông như lúc nào cũng buồn bã, giận dỗi, đúng với cảm giác "chù ụ" mà người dân đặt tên.

Chù ụ được đặt tên theo dáng vẻ "cục mịch", mập ú, mai sần sùi, mắt trũng và di chuyển chậm chạp như đang giận dỗi

Chù ụ được cho là có dáng "cục mịch"

Chù ụ loài giáp xác dễ nhầm ba khía nhưng thịt chắc, có gạch quanh năm

Cách sống "ẩn mình ban ngày, xuất hiện ban đêm" khiến chù ụ trở thành loài giáp xác nhiều mà ít người để ý. Sự âm thầm ấy cũng góp phần tạo nên câu chuyện thú vị quanh loài vật nhỏ bé này. Thoạt nhìn, chù ụ có ngoại hình khá giống ba khía nên không ít người nhầm lẫn. Tuy nhiên, chỉ cần quan sát kỹ sẽ thấy sự khác biệt rõ ràng.

Nhiều hộ dân ở Cà Mau dùng bẫy chuột, dùng mồi là lá đước đặt ở miệng hang để bắt con chù ụ

Thân chù ụ no tròn hơn, trên lưng có những hoa văn hoặc hình thù gợi liên tưởng đến cua đồng. Cặp càng lớn và có màu đỏ đậm hơn ba khía, tạo nên vẻ ngoài chắc khỏe, dễ nhận diện đối với người quen thuộc. Chính sự "giống mà không giống" ấy khiến chù ụ trở thành một chi tiết thú vị trong đời sống vùng ven biển, quen thuộc với người địa phương, nhưng xa lạ với nhiều người nơi khác.

Đặc sản không phụ thuộc chu kỳ trăng

Khác với nhiều loài giáp xác như cua, ghẹ hay ba khía, chù ụ không bị tác động bởi chu kỳ trăng tròn. Điều này khiến chất lượng thịt gần như ổn định quanh năm.

Chù ụ rang me đỏ au, thịt ngọt món ăn dân dã khiến người ăn khó quên ngay lần đầu thưởng thức

Chù ụ luộc món ăn giản dị quen thuộc của người dân vùng rừng ngập mặn Cà Mau

Thịt chù ụ lúc nào cũng chắc, có gạch, lớp vỏ giòn. Vị thịt được người dân địa phương miêu tả là ngọt và thơm, chế biến theo cách nào cũng hấp dẫn: nướng, luộc hay rang me đều hợp. Về sau, người dân Cà Mau còn làm thêm chù ụ muối, vừa mở rộng cách thưởng thức loài giáp xác quen thuộc này, vừa gia tăng giá trị kinh tế.

Chù ụ chắc thịt, có gạch quanh năm, được muối thành món đậm vị, béo và là đặc sản đang cạnh tranh với ba khía muối

Chất lượng ổn định quanh năm khiến chù ụ từ món ăn "quen thuộc nhưng không đại trà" dần vượt khỏi bữa cơm gia đình để được nhiều nơi tìm mua. Hiện chù ụ sống có giá khoảng 90.000–100.000 đồng/kg, sau khi muối thành phẩm bán khoảng 140.000 đồng/kg.

Hiện chù ụ nguyên liệu với giá từ 80.000-90.000 đồng/kg loại lớn

Chù ụ giống như một "đặc sản kín tiếng", nó không phải món ăn phổ biến rộng rãi. Thực khách bên ngoài hiếm khi biết đến, bởi chù ụ thường chỉ xuất hiện trong những bữa cơm gia đình hoặc dành cho khách thân quen. Không quảng bá rầm rộ, không phổ biến trên thị trường, nhưng vẫn âm thầm hiện diện trong đời sống ẩm thực địa phương. Nếu có dịp về vùng ven biển Cà Mau, đôi khi chỉ cần một lời gợi mở giản dị với gia chủ là đủ để chạm vào món ăn ít người biết: chù ụ – loài giáp xác sống đêm, lặng lẽ nhưng đậm vị.

---

Săn Chù Ụ trên những bãi bồi ở Cà Mau | Truyền hình Hậu Giang



Săn chù ụ trong rừng kiếm nửa triệu mỗi ngày



Nguồn: Chuyện ít biết về chù ụ - đặc sản kín tiếng của rừng ngập mặn Cà Mau