Nga nói Thổ Nhĩ Kỳ đang biến thành "quốc gia không thân thiện"

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky gặp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan tại Istanbul vào ngày 7-7. Ảnh: TUR Presidency
Nga nói Thổ Nhĩ Kỳ đang biến thành "quốc gia không thân thiện"


Nga nói Thổ Nhĩ Kỳ đang biến thành "quốc gia không thân thiện" sau hàng loạt "quyết định khiêu khích" đối với Moscow.

"Đáng tiếc, chỉ trong vòng vài tuần qua Thổ Nhĩ Kỳ đã dần chuyển từ một nước trung lập sang thành một quốc gia không thân thiện" - Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng tại Thượng viện Nga Viktor Bondarev nói với hãng tin TASS hôm 11-7.

Phát biểu của ông Viktor Bondarev diễn ra trong bối cảnh Thổ Nhĩ Kỳ vừa đồng ý chấp thuận cho Thụy Điển gia nhập liên minh quân sự NATO. Ankara trước đó cũng thả 5 chỉ huy tiểu đoàn Azov sau chuyến thăm của Tổng thống Ukraine tới Thổ Nhĩ Kỳ ngày 7-7.

Các chỉ huy và khoảng 2.500 binh sĩ thuộc tiểu đoàn Azov đã cố thủ tại TP Mariupol của Ukraine trong nhiều tuần giao tranh dữ đội với lực lượng Nga, trước khi được lệnh đầu hàng vào tháng 5-2022.

Theo thỏa thuận trao đổi tù binh giữa Nga và Ukraine do Thổ Nhĩ Kỳ làm trung gian vào tháng 9 năm ngoái, bên cạnh những binh sĩ được trả tự do, các chỉ huy tiểu đoàn Azov phải ở lại lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ cho đến khi giao tranh kết thúc.

Vì thế, việc này khiến Nga nổi giận và cho rằng đây là động thái khiêu khích của Thổ Nhĩ Kỳ. "Hành động đó không khác một cú đâm sau lưng" - ông Bondarev nói và cũng cho rằng các động thái này của Ankara là do sức ép từ NATO.

"Lý do duy nhất NATO cần Thổ Nhĩ Kỳ là kiểm soát eo biển Đen, ổn định hoặc gây bất ổn khu vực Trung Đông" – ông Bondarev nói thêm, đồng thời kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ cân nhắc rời NATO và lập liên minh với Nga.

Trong khi đó, Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg cuối ngày 10-7 thông báo Thổ Nhĩ Kỳ đã đồng ý ủng hộ Thụy Điển gia nhập liên minh quân sự do Mỹ dẫn dắt. Động thái này được coi là dỡ bỏ rào cản cuối cùng đối với Thụy Điển trong việc gia nhập NATO.

"Đây là bước đi lịch sử, giúp tất cả các đồng minh NATO mạnh mẽ và an toàn hơn"- ông Stoltenberg cho biết sau khi chủ trì cuộc họp với Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson tại Lithuania.

Quyết định trên của phía Ankara đã nhận được sự hoan nghênh nồng nhiệt từ phía Thụy Điển và lãnh đạo của nhiều thành viên khác trong khối NATO.

"Điều này sẽ củng cố cả an ninh của Thụy Điển nói riêng và cả khối NATO nói chung. Một ngày tốt lành và cũng là một ngày lịch sử" - Bộ trưởng Quốc phòng Thụy Điển Pål Jonson viết trên Twitter.


Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg (giữa) chủ trì cuộc họp giữa Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan (trái) và Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson ngày 10-7. Ảnh: Reuters

Tổng thống Erdogan trước đó nói rằng Ankara sẽ ủng hộ Thụy Điển vào NATO nếu Liên minh châu Âu (EU) chào đón Thổ Nhĩ Kỳ gia nhập. Hãng thông tấn Andolu tiết lộ Thổ Nhĩ Kỳ đã nhận được cam kết từ Thụy Điển và một số đồng minh khác về việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt, dỡ bỏ các rào cản đầu tư, thương mại và quốc phòng.

Tuy nhiên, Tổng thư ký NATO Stoltenberg phủ nhận mối liên hệ giữa việc Thụy Điển được ủng hộ gia nhập NATO với việc Thổ Nhĩ Kỳ muốn trở thành thành viên EU.

Ông Stoltenberg cho rằng đây là kết quả của việc ông Tayyip Erdogan và Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson đã phối hợp chặt chẽ để giải quyết "những quan ngại an ninh chính đáng" của Thổ Nhĩ Kỳ.

"Thụy Điển đã sửa đổi hiến pháp, luật pháp, mở rộng đáng kể hoạt động chống khủng bố nhằm vào lực lượng người Kurd và khôi phục xuất khẩu vũ khí sang thổ Nhĩ Kỳ" - ông Stoltenberg nêu một phần nỗ lực của Thụy Điển nhằm đáp ứng yêu cầu để có được sự ủng hộ của Ankara.

---

Tổng thống Mỹ Joe Biden hoan nghênh quyết định của Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời nói ông sẵn sàng hợp tác chặt chẽ với người đồng cấp Erdogan.

Bộ trưởng Ngoại giao Anh James Cleverly cho biết việc Thụy Điển trở thành thành viên của NATO là "vì lợi ích của tất cả mọi người". Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen gọi đây là "bước đi lịch sử".

Tổng thống Sauli Niinisto của Phần Lan, quốc gia đã gia nhập NATO vào tháng 4, nói rằng: "Tư cách thành viên NATO của Phần Lan sẽ không trọn vẹn nếu không có sự hiện diện của Thụy Điển".

---

Nga lập tức điện đàm với Thổ Nhĩ Kỳ sau vụ thả 5 chỉ huy Azov

Bộ trưởng Ngoại giao Nga và người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ đã có cuộc điện đàm ngay sau khi Ankara “chọc giận” Moscow bằng việc thả 5 chỉ huy tiểu đoàn Azov về Ukraine cùng Tổng thống Volodymyr Zelensky.

Reuters cho biết cuộc điện đàm giữa ông Sergei Lavrov và ông Hakan Fidan diễn ra hôm 9-7, tức một ngày sau khi Thổ Nhĩ Kỳ thả 5 chỉ huy tiểu đoàn Azov, điều mà Nga cho là "vi phạm thỏa thuận trao đổi tù binh".

Các chỉ huy tiểu đoàn Azov được về nước cùng Tổng thống Ukraine ngay sau khi ông kết thúc chuyến thăm Thổ Nhĩ Kỳ. Đây là kết quả của cuộc hội đàm giữa ông Zelensky với người đồng cấp Tayyip Erdogan tại Istanbul hôm 8-7.


Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky (giữa) cùng các chỉ huy tiểu đoàn Azov trên chuyến bay từ Thổ Nhĩ Kỳ về Ukraine ngày 8-7. Ảnh: Twitter

Nga không hài lòng với quyết định của Thổ Nhĩ Kỳ và cho rằng Ankara đã vi phạm các điều khoản trao đổi tù binh. "Không ai thông báo cho chúng tôi về việc này. Theo thỏa thuận, những kẻ chỉ huy sẽ ở lại lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ cho đến khi xung đột kết thúc" - phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nhấn mạnh.

Các chỉ huy và khoảng 2.500 binh sĩ thuộc tiểu đoàn Azov đã cố thủ tại TP Mariupol của Ukraine nhiều tuần trước khi được lệnh đầu hàng lực lượng Nga vào tháng 5-2022.

Theo thỏa thuận trao đổi tù binh giữa Nga và Ukraine do Thổ Nhĩ Kỳ làm trung gian vào tháng 9 năm ngoái, bên cạnh những binh sĩ được trả tự do, các chỉ huy tiểu đoàn Azov phải ở lại lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ cho đến khi giao tranh kết thúc.


Denys Prokopenko, một trong những chỉ huy bảo vệ nhà máy Azovstal ở Mariupol, đã trở về Ukraine cùng với Tổng thống Zelensky. Ảnh: Reuter

Bên cạnh trao đổi về việc thả 5 chỉ huy tiểu đoàn Azov, cuộc điện đàm giữa Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Lavrov và người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan còn đề cập những vấn đề khác.

Cụ thể, đôi bên còn thảo luận về tình hình xung đột ở Ukraine, thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc ở biển Đen nhằm dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Nga đối với các cảng của Ukraine vào năm ngoái.

Nga trước đó đe dọa sẽ rút khỏi thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc do Ankara và Liên Hiệp Quốc làm trung gian, từng được gia hạn đến ngày 17-7.

Moscow cáo buộc các yêu cầu tạo điều kiện thuận lợi cho việc bán ngũ cốc và phân bón của họ đã không được đáp ứng.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan hôm 8-7 nói rằng ông đang vận động Nga gia hạn thỏa thuận thêm ít nhất 3 tháng nữa.

---

Thổ Nhĩ Kỳ “chọc giận” Nga trước thềm Thượng đỉnh NATO

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trở về sau chuyến thăm Thổ Nhĩ Kỳ ngày 8-7, mang theo 5 cựu chỉ huy quân sự từng tham chiến ở Mariupol, bất chấp thỏa thuận trao đổi tù nhân với Nga.

Tổng thống Zelensky gặp người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan vào ngày 7-7. Ông đăng một đoạn video dài 1 phút cho thấy ông cùng nhiều quan chức bắt tay và ôm các cựu chỉ huy trước khi họ cùng nhau lên máy bay. Ông Zelensky cho biết trên ứng dụng Telegram: "Chúng tôi đang trở về từ Thổ Nhĩ Kỳ và đưa các anh hùng của chúng ta về nhà".

Tuy nhiên, ông Zelensky không giải thích lý do các chỉ huy nói trên được về nhà. Phía Thổ Nhĩ Kỳ chưa lên tiếng. Trong khi đó, nhiều người Ukraine đã ca ngợi diễn biến này trên mạng xã hội.


Denys Prokopenko, một trong những chỉ huy bảo vệ nhà máy Azovstal ở Mariupol, đã trở về Ukraine cùng với Tổng thống Zelensky. Ảnh: Reuter

Theo đài Al Jazeera, những người trên là cựu chỉ huy của tiểu đoàn Azov bị lực lượng Nga và quân ly khai ở Donbas (miền Đông Ukraine) bắt giữ vào mùa xuân năm 2022, sau cuộc bao vây kéo dài tại nhà máy thép Azovstal ở Mariupol, thành phố lớn nhất của Ukraine mà Nga kiểm soát cho tới nay.

Nga đã trả tự do cho một số người Ukraine vào tháng 9-2022 trong một cuộc trao đổi tù nhân do Thổ Nhĩ Kỳ làm trung gian. Trong các điều khoản lần đó có yêu cầu các chỉ huy Ukraine phải ở lại Thổ Nhĩ Kỳ cho đến khi xung đột kết thúc. Tổng thống Erdogan sau đó đề nghị bảo vệ 5 người này.

Thời điểm đó, Tổng thống Zelensky tuyên bố rõ ràng rằng Kiev đồng ý với điều kiện nói trên.


Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky (giữa) cùng các chỉ huy tiểu đoàn Azov trên chuyến bay từ Thổ Nhĩ Kỳ về Ukraine ngày 8-7. Ảnh: Twitter

Về phía Nga, Moscow ngay lập tức phản ứng khi các chỉ huy này theo chân ông Zelensky về nước. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Thổ Nhĩ Kỳ đã vi phạm các điều khoản trao đổi tù nhân và không thông báo cho Moscow về vụ việc.

Đài RT dẫn lời ông Peskov khẳng định: "Cả Ukraine và Thổ Nhĩ Kỳ đều vi phạm các điều khoản của thỏa thuận trong trường hợp này".

Người phát ngôn Điện Kremlin cho biết Thổ Nhĩ Kỳ rõ ràng đã "bị buộc" phải thực hiện động thái này trước hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vào tuần tới ở Vilnius, thủ đô của Lithuania.

Đồng thời, ông cho biết thêm giới lãnh đạo Ankara phải thể hiện "sự đoàn kết" với khối quân sự và Moscow "nhận thức rõ" về điều đó.

"Tuy nhiên, việc vi phạm một thỏa thuận không khiến ai hài lòng" - ông Peskov nhấn mạnh.

---

Nguồn: Nga nói Thổ Nhĩ Kỳ đang biến thành "quốc gia không thân thiện"