Đêm qua rơi xuống cội lòng…

Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường
Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường qua đời


Tin từ gia đình, nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường đã mất ngày 24-7-2023; hưởng thọ 87 tuổi.


Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường, ảnh chụp năm 2020 - Ảnh: HOÀNG DẠ THƯ

Lễ tưởng nhớ nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường sẽ được tổ chức lúc 14h ngày 30-7 đến hết ngày 31-7 tại Hội Văn học nghệ thuật Thừa Thiên - Huế; 3 Phan Bội Châu, P. Vinh Ninh, TP.Huế.

Trước đó, vợ ông là nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ cũng từ biệt cuộc đời ngày 6-7, hưởng thọ 75 tuổi.

Hoàng Phủ Ngọc Tường là tác giả của các tập bút ký nổi tiếng như Rất nhiều ánh lửa (giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam 1980-1981), Ngọn núi ảo ảnh, Rượu hồng đào chưa uống đã say, Miền cỏ thơm (tặng thưởng của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật Việt Nam (1999, 2002, 2007).

Ai đã đặt tên cho dòng sông - tập bút ký nổi tiếng nhất của Hoàng Phủ Ngọc Tường viết đúng vào lúc Huế đang tiết cốc vũ, tháng 1-1981.

Nhà văn Hoàng Thu Phố từng viết về Hoàng Phủ Ngọc Tường: "Sinh ra ở làng Bích Khê, xã Triệu Long, huyện Triệu Phong (Quảng Trị), nhưng Hoàng Phủ Ngọc Tường đã sớm chọn Huế để gắn bó.

Và chọn sông Hương để viết bút ký thuộc loại hay nhất của đời văn, được trích chọn vào sách giáo khoa, là còn bởi "hình như chỉ sông Hương thuộc về một thành phố duy nhất", và còn "vì yêu quý con sông xinh đẹp của quê hương, con người ở hai bờ đã nấu nước trăm loài hoa đổ xuống lòng sông, để làn nước thơm tho mãi mãi".

Hoàng Phủ Ngọc Tường từng là tổng thư ký Hội Văn học nghệ thuật Bình Trị Thiên-Huế, chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Bình Trị Thiên, tổng biên tập tạp chí Cửa Việt.

Năm 2007, Hoàng Phủ Ngọc Tường được trao Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật, cùng đợt với vợ ông là nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ.

---

Đêm qua rơi xuống cội lòng…

Tối 1-1-2018, một cuộc hội ngộ đặc biệt diễn ra tại tư gia nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường - Lâm Thị Mỹ Dạ ở TP.HCM.

Bên ngoài, vầng trăng ngó xuống ánh đèn phố xá bên dòng sông rộng mênh mang. Sài Gòn góc này trong trẻo và yên bình.

Bên trong có rượu, có thơ và nhạc, có sự nồng ấm với rất nhiều cung bậc cảm xúc của nhiều bạn văn và người yêu thơ.

Nhiều bài thơ của Hoàng Phủ Ngọc Tường đã được ngâm, được đọc. Nhân vật chính ngồi yên trên xe lăn, nhìn đăm chiêu, mơ màng, cạnh bên là người vợ - nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ - cũng đang mang bệnh, ngồi lặng ngây như một trẻ nít.

Nhà văn gần như không nói, nhiều căn bệnh kinh niên khiến lời nói muốn phát ra phải thông qua rất nhiều trở lực.

Nhưng dường như trong ông, những kỷ niệm của thời tráng niên lẫm liệt đang ùa về trong một sự xúc động đến nghẹn lòng. Sự xúc động ấy có khi chỉ biểu hiện bằng ngón tay khẽ rung...


Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường (trái) nắm thật chặt tay nhà thơ Nguyễn Duy - Ảnh: THÁI LỘC

Từ Huế, nhà báo Minh Tự cũng góp giọng đọc qua điện thoại: "Thôi em cảm tạ con người / Đã thương đã ghét giữa đời vắng không / Đêm qua rơi xuống cội lòng / Vàng im ngọn lá ngô đồng thiên thu..." (Đêm qua - Hoàng Phủ Ngọc Tường).

Những câu thơ như hắt bóng ông, một thi sĩ - triết gia, vào lòng người yêu thơ.

Thơ nối thơ tiếp tục cất lên: "Những hành tinh ngẫm rồi thấy lạ / Bềnh bồng mà vẫn theo nhau / Anh với em, ừ thì cũng lạ / Bềnh bồng cho tới mai sau" (Bồng bềnh cho tới mai sau - Hoàng Phủ Ngọc Tường).

Đó cũng là bài thơ mà theo nhiều người có mặt, nỗi buồn hay và lạ đến mức như thế, một ngày mai kia rất nên khắc sau bia đá...

Có nhiều khi tôi quá buồn/ Tôi ước mong chung quanh chỗ tôi ngồi/ Mọc lên thật nhiều cây cỏ/ Cây xấu hổ đau gì mà rủ lá/ Tôi gập người trên bóng tôi...

Và rồi tất cả cùng chăm chú theo lời thơ ấy trong Cỏ, chim sẻ và châu chấu của Hoàng Phủ cùng bài hát Nỗi buồn do Phú Quang phổ nhạc, được xướng lên bởi một giọng nam cao và ấm, những âm giai hòa điệu nhuần nhuyễn vào từng ý tứ, khẽ chạm vào tận đáy lòng sâu kín nhất của người nghe:

Nhà thơ Nguyễn Duy ôn lại nhiều kỷ niệm xưa với Hoàng Phủ.

Nhiều người ngạc nhiên khi nghe Nguyễn Duy nhắc đến câu thơ "Em ơi áo trắng bây giờ ở đâu" trong bài Nhớ bạn (Nguyễn Duy tặng Hoàng Phủ Ngọc Tường) là do việc cấm nữ sinh mặc áo dài trắng của một thời ấu trĩ; còn câu "Chợ chiều Bến Ngự chưa tan/ Ai đi ngược dốc Phủ Cam một mình"... từng khiến Hoàng Phủ thốt lên: "Đó là tui rồi chứ còn ai vô đây nữa!".


Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường

Nhà văn Hoàng Phủ cũng rất xúc động khi "bé Lim" - Hoàng Dạ Thư, con gái ông - lần hiếm hoi từ rất lâu rồi, ôm guitar hát bài phổ thơ ông.

Mọi cảm xúc dâng trào khi ông đưa cánh tay yếu ớt cố với lấy ly rượu. Rượu mạnh, dù chỉ vài giọt, đủ làm ông nấc sặc. Xen trong nhiều tiếng cười là những ánh mắt vừa yêu dấu, ngưỡng mộ, vừa ái ngại chen lẫn niềm thương cảm.

Trong những người có mặt, có người "ý thức" đây là lần hội tụ bạn văn cuối cùng với vợ chồng Hoàng Phủ Ngọc Tường - Lâm Thị Mỹ Dạ.

Riêng tôi, vẫn muốn tin, như lời chúc của nhà văn - võ sư Nguyễn Văn Dũng: "Anh phải khỏe để thêm lần về thăm Huế!"; rằng biết đâu chừng có một phép mầu nhiệm như phép mầu từng đưa ông vượt qua hai lần thập tử nhất sinh, để giờ này còn ngồi giữa mọi người nghe thơ, tri âm trong một niềm xúc động tận cội lòng...

---

Phân tích Ai đã đặt tên cho dòng sông - Hoàng Phủ Ngọc Tường - Văn mẫu lớp 12 - Cô Ngọc Hà



Bút kí Ai đã đặt tên cho dòng sông và nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường



Nguồn: Đêm qua rơi xuống cội lòng…