Bầu cử Thái Lan: Ông Pita gặp khó, cơ hội cho Pheu Thai và ông Thaksin?

Ông Pita Limjaroenrat phát biểu tại Quốc hội Thái Lan ngày 13-7 - Ảnh: AFP
Bầu cử Thái Lan: Ông Pita gặp khó, cơ hội cho Pheu Thai và ông Thaksin?


Việc ông Pita Limjaroenrat thất bại trong vòng đầu bỏ phiếu bầu thủ tướng Thái Lan có thể mở đường cho Đảng Pheu Thai lên nắm quyền lãnh đạo.

Trong cuộc bỏ phiếu ngày 13-7, ông Pita Limjaroenrat, lãnh đạo Đảng Tiến bước (MFP), không giành được đủ số phiếu ủng hộ của Quốc hội để trở thành thủ tướng thứ 30 của Thái Lan.

Kết quả kiểm phiếu cho thấy ông Pita nhận được 324 phiếu ủng hộ, 182 phiếu chống và 199 phiếu trắng - còn thiếu 51 phiếu để đạt số phiếu tối thiểu chiến thắng là 375 phiếu trên tổng 749 thành viên Quốc hội, gồm 500 ghế Hạ viện và 249 ghế Thượng viện.

Liên minh lỏng lẻo

Các vòng bỏ phiếu tiếp theo dự kiến diễn ra ngày 19 và 20-7. Dù ông Pita tuyên bố sẽ không bỏ cuộc và tích cực chuẩn bị cho vòng sau, nhưng chưa rõ ông có tiếp tục được đề cử hay không.

Trong khi đó, có thông tin rằng Đảng Pheu Thai của gia tộc cựu thủ tướng Thaksin Shinawatra có thể đề xuất ứng viên hàng đầu của mình là ông trùm bất động sản Srettha Thavisin. Pheu Thai, đảng về nhì sau MFP trong cuộc bầu cử Hạ viện Thái Lan hồi tháng 5-2023, là một trong 8 đảng liên minh với MFP để nắm đa số ghế trong Hạ viện.

Theo trang Asia Times, cuộc cạnh tranh trong liên minh do MFP dẫn đầu sẽ nóng lên trong những ngày tới, vì ông Pita sẽ phải thuyết phục các đối tác rằng mình có thể chiến thắng trong vòng bỏ phiếu tiếp theo.

Trong khi đó, khó khăn hiển hiện khi Ủy ban Bầu cử (EC) đệ trình cáo buộc ông vi phạm luật tranh cử lên Tòa án Hiến pháp chỉ 1 ngày trước cuộc bỏ phiếu. EC yêu cầu tòa đình chỉ tư cách nghị sĩ của ông Pita vì sở hữu cổ phần trong một công ty truyền thông khi tranh cử.

Tòa án Hiến pháp cũng đã chấp nhận một đơn kiện cho rằng MFP toan tính "lật đổ" Hoàng gia khi đòi sửa đổi luật chống khi quân, tức điều 112 trong Bộ luật Hình sự.

Vụ kiện thứ nhất có thể khiến ông Pita bị cấm hoạt động chính trị, thậm chí ở tù, trong khi vụ kiện thứ hai có nguy cơ khiến MFP bị giải tán và mất hết ghế trong Quốc hội.

Theo giới phân tích, thất bại ở vòng 1 của ông Pita và 2 vụ kiện nói trên có thể phá vỡ liên minh lỏng lẻo giữa MFP và Pheu Thai.

Trước đó, MFP và Pheu Thai đã tranh cãi về nhiều vấn đề, và một số chính trị gia của Pheu Thai đã chỉ trích sự non nớt của MFP.


Cựu thủ tướng Thái Lan Thaksin Shinawatra gần đây thường xuyên tuyên bố ông sẽ sớm trở về nước sau nhiều năm sống lưu vong - Ảnh: AFP

Chia rẽ

"Sân khấu đã sẵn sàng cho một cuộc chia rẽ chính trị", tờ Asia Times nhận định.

Nhiều ý kiến cho rằng Pheu Thai có thể tham gia liên minh với Đảng PPRP thân quân đội để thành lập một chính phủ "đoàn kết", gác lại quá khứ đảo chính lật đổ 2 thủ tướng của nhà Shinawatra năm 2006 và 2014.

Các nhà ngoại giao và nhà quan sát cho biết tại cuộc bỏ phiếu ngày 13-7, đã có ít nhất 3 cuộc gặp giữa bà Pojaman Na Pombejra, vợ cũ của cựu thủ tướng Thaksin và là một nhà môi giới quyền lực ở hậu trường cho Pheu Thai, với các quan chức hàng đầu của Hoàng gia.

Những cuộc gặp đó phần nào giải thích việc ông Thaksin nhiều lần tuyên bố sẽ trở về vào tháng 7-2023. Để đạt được nguyện vọng này, ông cần sự ân xá của Hoàng gia để tránh bị ngồi tù vì các tội danh tham nhũng.

Một tín hiệu khác là Ủy ban chống tham nhũng quốc gia Thái Lan ngày 13-7 đã hủy cáo buộc tham nhũng đối với ông Thaksin liên quan đến hoạt động thu mua của Hãng Thai Airways từ năm 2003.

Đến nay, việc liệu Pheu Thai có từ bỏ lập trường chống quân đội để trở lại nắm quyền và đưa ông Thaksin về nước hay không vẫn chưa rõ.

Tuy nhiên, phía bên kia, gồm Hoàng gia, quân đội và các gia đình tài phiệt, rõ ràng đều coi Đảng MFP của ông Pita và kế hoạch hành động của đảng này đáng lo ngại hơn Đảng Pheu Thai của ông Thaksin. Một liên minh do Pheu Thai dẫn đầu thiếu đi MFP có thể vẫn sẽ được coi là một liên minh dân chủ.

---

Ông Thaksin livestream suốt 2 giờ, nói về khả năng trở lại Thái Lan

Cựu thủ tướng Thaksin Shinawatra hoan nghênh chiến thắng của Đảng Tiến bước, đồng thời nói về khả năng hồi hương vào tháng 7 tới sau gần 20 năm lưu vong.


Cựu thủ tướng Thaksin Shinawatra trong một cuộc phỏng vấn năm 2019 - Ảnh: AFP

Việc ông Thaksin có về nước hay không đã trở thành chuyện bàn luận sau khi Đảng Tiến bước (MFP) giành chiến thắng trong cuộc bầu cử ngày 14-5. Đảng Vì nước Thái (Pheu Thai) do con gái út của ông Thaksin lãnh đạo chỉ xếp vị trí thứ hai sau bầu cử.

Điều này buộc Pheu Thai phải liên minh với MFP để thành lập chính phủ. Con gái của ông Thaksin cũng mất ưu thế trở thành tân thủ tướng. Vì lẽ đó, có người tin rằng ông sẽ không hồi hương do có thể bị bắt.

"Chuyện gì tới sẽ tới", ông Thaksin đáp khi được hỏi về việc có về nước sau gần 20 năm lưu vong. Cựu thủ tướng dự định về Thái Lan vào tháng 7 tới, theo Hãng tin Reuters.

Ông Thaksin bị lật đổ trong cuộc đảo chính năm 2006 và phải sống ở nước ngoài kể từ đó. Cựu thủ tướng bị cáo buộc lạm dụng quyền lực, điều mà ông luôn phủ nhận.

MFP có quan điểm tiêu cực với sự trở lại của ông Thaksin. Mặc dù vậy, cựu thủ tướng đã dành những lời ngợi khen cho đảng này trong buổi livestream gần 2 tiếng ngày 16-5. Theo ông, MFP đã giành chiến thắng vì biết tận dụng sức mạnh của mạng xã hội.

"Họ đã sử dụng UCG trên TikTok. Nhiều người trẻ Thái Lan dùng TikTok. Họ đã kiếm được phiếu ủng hộ như vậy mà không cần tốn nhiều nguồn lực", cựu thủ tướng 74 tuổi giải thích.

UCG là viết tắt tiếng Anh của "nội dung do người dùng tạo ra". Các nội dung kêu gọi ủng hộ MFP đã tạo hiệu ứng mạnh mẽ trên TikTok trước ngày bầu cử.

MFP cũng có sức hấp dẫn mạnh mẽ trong giới sinh viên. Theo ông Thaksin, nhiều người trẻ Thái Lan đã thuyết phục cha mẹ họ bỏ phiếu cho đảng này.

MFP cũng giành chiến thắng ở nhiều khu vực bầu cử có đông sĩ quan quân nhân. "Đó là một lời cảnh tỉnh đối với quân đội", ông Thaksin nêu quan điểm.

Trong buổi livestream ngày 16-5, cựu thủ tướng Thái Lan cũng thẳng thắn nhìn nhận thất bại của Pheu Thai. Các đảng thân ông Thaksin đã giành chiến thắng trong mọi cuộc bầu cử kể từ năm 2001.

"Pheu Thai đã bị tổn thất, bởi vì chúng tôi tự làm mới mình chưa đủ. MFP đã vượt qua Pheu Thai và nhiều đảng có tiền khác", ông Thaksin thừa nhận.

---

Ông Thaksin bác tin Pheu Thai bí mật liên minh với quân đội

Khi được hỏi về việc bí mật liên minh với quân đội, ông Thaksin đã lập tức bác bỏ. Theo ông, những thông tin này là không có cơ sở, chỉ nhằm mục đích bôi nhọ Pheu Thai.

Lãnh đạo đảng này trước đó đã xác nhận bắt tay với MFP. Hiện liên minh này đã có 6 đảng tham gia. MFP hy vọng sẽ có thêm nhiều đảng khác nhập cuộc nhằm bảo đảm ghế thủ tướng sẽ không rơi vào tay ứng viên của các đảng thân quân đội.

---

Thủ tướng Thái Lan tuyên bố rút khỏi chính trường

Ngày 11-7, Đảng Quốc gia Thái Lan thống nhất thông báo Thủ tướng Thái Lan Prayut Chan-o-cha sẽ không tái tranh cử và rút lui khỏi chính trường.


Thủ tướng Thái Lan Prayut Chan-o-cha - Ảnh: CNN

Thông báo này được đưa ra hai ngày trước khi Quốc hội Thái Lan chuẩn bị bỏ phiếu bầu thủ tướng mới, sau cuộc bầu cử hồi tháng 5.

Ông Prayut, 69 tuổi, đã lãnh đạo Thái Lan từ năm 2014, khi còn là tổng tư lệnh quân đội.

Vào năm 2019, ông Prayut được bầu làm lãnh đạo sau khi Đảng Quốc gia Thái Lan thống nhất chiến thắng tại Quốc hội.

Tuy nhiên, các đảng đối lập Thái Lan đã giành được ưu thế trong cuộc bầu cử toàn quốc hồi tháng 5 vừa qua.

Đảng Tiến bước (Move Forward) đã giành được nhiều ghế nhất và tỉ lệ phiếu bầu phổ thông lớn nhất. Theo Đài CNN, đảng này vốn thu hút được lượng lớn người ủng hộ trong giới trẻ Thái Lan nhờ cương lĩnh cải cách của mình.

Trong khi đó, Pheu Thai, đảng đối lập chính trong 20 năm qua tại Thái Lan, đứng thứ hai.

Giới quan sát cho rằng ông Prayut sẽ không đủ sự ủng hộ ở Hạ viện để giành được một nhiệm kỳ thủ tướng khác. Nguyên nhân vì đảng của ông chỉ giành được 36 ghế trong cuộc bầu cử hồi tháng 5 - mặc dù kết quả cuối cùng vẫn chưa chắc chắn.

Theo CNN, ông Prayut sẽ tiếp tục làm thủ tướng cho đến khi chính phủ mới được thành lập.

Chính phủ của ông Prayut đã vấp phải nhiều chỉ trích về cách xử lý đại dịch COVID-19 và nền kinh tế, chế độ gia đình trị, thiếu minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Ông Thitinan Pongsudhirak, nhà khoa học chính trị và giám đốc Viện Nghiên cứu an ninh và quốc tế tại Đại học Chulalongkorn, nhận định tình hình kinh tế là một trong những nguyên nhân đem lại ảnh hưởng tiêu cực cho chính phủ của ông Prayut.

"Thái Lan đã chứng kiến những dấu hiệu trì trệ kinh tế, suy thoái chính trị và vị thế quốc tế thấp nhất từ trước đến nay", vị chuyên gia này nhấn mạnh.

Ông Thitinan cũng nhận định việc ông Prayut giã từ chính trường có khả năng giúp lãnh đạo Đảng Tiến bước Pita Limjaroenrat có thêm cơ hội.

---

Nguồn: Bầu cử Thái Lan: Ông Pita gặp khó, cơ hội cho Pheu Thai và ông Thaksin?