Tìm thấy bằng chứng nCoV bay lơ lửng xa đến 5 mét

13/08/2020 17:03 GMT+7
nCoV có khả năng phát tán trong không khí xa hơn người ta tưởng - Ảnh: Analytical Science
Tìm thấy bằng chứng nCoV bay lơ lửng xa đến 5 mét


Các nhà khoa học lần đầu tiên "bắt được" virus corona trong không khí xung quanh bệnh nhân COVID-19, chứng minh được nó còn sống và có khả năng xâm nhập tế bào.

Cho đến nay, khả năng virus corona chủng mới (SARS-CoV-2) lây qua không khí chỉ còn thiếu một mảnh ghép duy nhất: Bằng chứng về việc các hạt đường hô hấp (dưới dạng aerosol) có chứa virus còn sống, chứ không chỉ là vật liệu di truyền.

Theo báo New York Times, mới đây một nhóm các nhà virus học và chuyên gia về aerosol của Đại học Florida (Mỹ) đã chứng minh được đúng điều đó: virus còn sống quả thật lơ lửng trong không khí và có khả năng xâm nhập tế bào (tức lây nhiễm).

Nhóm nghiên cứu đã thành công trong việc cô lập virus từ aerosol trong không khí ở khoảng cách 2,1 - 4,87m xung quanh bệnh nhân COVID-19 trong bệnh viện - xa hơn nhiều khoảng cách 2m hay được khuyến cáo trong giãn cách xã hội.

Họ chế ra một thiết bị lấy mẫu dùng hơi nước tinh khiết làm tăng kích cỡ các hạt aerosol trong không khí để dễ dàng thu thập. Thiết bị này lập tức chuyển aerosol vào một dung dịch chứa muối, đường và protein nhằm bảo toàn mẫu virus.

Việc thu mẫu được tiến hành trong Bệnh viện Health Shands của Đại học Florida, trong một khoa chuyên dành cho bệnh nhân COVID-19 để mẫu không bị lẫn lộn các loại virus đường hô hấp khác.

Đặc biệt, không bệnh nhân nào ở đó phải áp dụng các kỹ thuật y khoa có thể tạo ra aerosol (như đặt ống thở) vì Tổ chức Y tế thế giới (WHO) trước đây luôn cho rằng đây là nguồn phát tán virus chính qua không khí trong môi trường bệnh viện.

Kết quả cuối cùng, dù đã đoán trước vẫn gây kinh ngạc: Ở cả hai khoảng cách 2,1m và 4,87m nhóm nghiên cứu đều "bắt" được virus còn sống, có khả năng xâm nhập tế bào. Xét nghiệm gen cho kết quả không khác gì mẫu dịch hầu họng của một bệnh nhân COVID-19 mới nhập viện.

Phát hiện trên được công bố trên mạng tuần trước, tuy chưa được đánh giá chính thức nhưng đã gây xôn xao cộng đồng khoa học.

"Nếu đây không phải là bằng chứng sống thì tôi không biết gọi đó là gì nữa", bác sĩ Linsey Marr, chuyên gia về virus, nhận xét về công trình nghiên cứu.

"Tôi không chắc số lượng virus có đủ gây bệnh cho một ai đó không, nhưng kết luận rõ ràng là anh có thể cô lập virus từ không khí. Điều đó không hề nhỏ chút nào", nhà virus học Angela Rasmussen (Đại học Columbia), nhận xét.

Các chuyên gia khác thì lưu ý khoảng cách virus di chuyển xa hơn nhiều so với khuyến cáo giãn cách xã hội.

"Chúng ta biết trong môi trường trong nhà, quy tắc giãn cách đó không có tác dụng. Tối thiểu 2m là hướng dẫn dễ làm lạc hướng vì mọi người sẽ nghĩ họ được bảo vệ nếu giữ khoảng cách này, trong khi thực tế là không. Mất khoảng 5 phút để các hạt aerosol di chuyển hết căn phòng cho dù không khí đứng yên", bà Robyn Schofield, nhà hóa học khí quyển của Đại học Melbourne (Úc), bình luận.

Cũng theo bác sĩ Linsey Marr, giãn cách 2m được khuyến cáo trên cơ sở nhận định "chỉ có các hạt dịch lỏng lớn là chứa virus", tuy nhiên điều này không đúng nữa nếu aerosol cũng chứa virus.

"Như vậy càng xa bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu", bà nói.

---

WHO cuối cùng cũng thừa nhận COVID-19 có thể lây qua không khí
10/07/2020 10:54 GMT+7

Sau một thời gian dài phủ nhận và nghi ngờ, Tổ chức Y tế thế giới ngày 9-7 lên tiếng công nhận virus corona chủng mới có thể lây qua không khí trong các không gian chật đông người.


Một nhà hàng ở Sao Paulo, Brazil ngày 6-7. WHO thừa nhận COVID-19 có thể lây trong các môi trường như thế này - Ảnh: EPA

Theo báo New York Times (NYT), trong nhiều tháng liền Tổ chức Y tế thế giới (WHO) vẫn giữ quan điểm nghi ngờ khả năng lây qua không khí của virus SARS-CoV-2, cho rằng nó chỉ xảy ra trong môi trường bệnh viện.

Tuy nhiên dưới áp lực của giới khoa học và nhiều bằng chứng mới, nhất là lá thư của 239 nhà khoa học công bố tuần này, WHO đã thừa nhận virus có thể lây qua không khí trong các không gian kín đông người.

"Ngoài việc tránh tiếp xúc gần với người bệnh và rửa tay, mọi người trên tránh những chỗ đông người, không gian kín hoặc tiếp xúc gần với nhau, nơi kém thoáng khí...", WHO cập nhật khuyến cáo.

Trong buổi họp báo ngày 9-7, WHO cũng nhấn mạnh hơn (so với trước đây) rằng người nhiễm virus corona không có triệu chứng cũng có thể lây cho người xung quanh.

"Người nhiễm có thể phát tán virus dù họ có triệu chứng hay không triệu chứng", WHO mô tả. Đây cũng là một thay đổi mới trong quan điểm, vì trước đây WHO cho rằng lây nhiễm không triệu chứng tuy có xảy ra "nhưng rất hiếm".

Tờ New York Times dẫn ý kiến các chuyên gia nhận xét cả hai vấn đề WHO vừa xác nhận lẽ ra nên được công bố từ lâu, và chúng không đủ chi tiết như họ mong đợi.

"Thật dễ chịu khi thấy WHO công nhận lây nhiễm qua không khí có thể xảy ra, mặc dù rõ ràng bằng chứng cho thấy đường lây này có thể đóng vai trò quan trọng hơn so với những cách lây khác" - bà Linsey Marr, chuyên gia của Đại học Virginia Tech, bình luận.

Aerosol hô hấp là các hạt cực nhỏ bắn ra từ đường hô hấp (có chứa virus) có thể lơ lửng lâu trong không khí. Trong mô tả mới nhất, WHO nhận định đường lây này là nguyên nhân của một số ổ dịch được ghi nhận trong không gian kín, như nhà hàng, hộp đêm, nơi thờ tự, nơi làm việc... khi mọi người nói chuyện, la hoặc hát.

Tuy nhiên, WHO vẫn giữ ý kiến cách lây phổ biến nhất là qua các giọt bắn (kích thước lớn hơn aerosol) khi mọi người ho, hít thở, hoặc qua tiếp xúc với một bề mặt có dính virus.

"Tôi hiểu cách diễn đạt (của WHO) là 'tuy chúng tôi nghĩ nó có thể xảy ra, không có bằng chứng cho thấy nó thường xảy ra'. Họ vẫn bị bằng chứng ám ảnh, và khó khăn khi chấp nhận điều gì đó xấu" - ông Bill Hanage, nhà dịch tễ của Đại học Harvard, bình luận về WHO.

"WHO đang thận trọng thái quá, và thiển cận một cách không cần thiết. Bằng cách công nhận virus SARS-CoV-2 lây qua không khí và khuyến nghị các giải pháp, anh có thể nâng cao sức khỏe cho mọi người, chẳng phải đó là nhiệm vụ của WHO sao?" - bác sĩ Julian W. Tang, giáo sư Đại học Leicester (Anh), bình luận.

---

Chuyên gia Trung Quốc cảnh báo 2019-nCoV 'lây qua aerosol', vậy aerosol là gì?
09/02/2020 15:08 GMT+7

Chuyên gia Trung Quốc ngày 8-2 cảnh báo 2019-nCoV có thể 'lây qua aerosol', nhưng cảnh báo này đang gây tranh cãi vì 'aerosol' có hai cách hiểu. Vậy 'aerosol' trong cảnh báo của họ mang ý nghĩa nào?


Một bệnh nhân sử dụng dụng cụ khí dung trong điều trị hô hấp - Ảnh minh hoạ: Medical News Today

Trước đó, phát biểu tại một cuộc họp báo ở Thượng Hải (Trung Quốc) ngày 8-2, ông Tăng Quần (Zeng Qun), phó cục trưởng Cục Dân chính thành phố Thượng Hải, cho biết các chuyên gia y tế và phòng ngừa dịch đã xác định virus corona chủng mới (2019-nCoV) có thể lây qua aerosol (nguyên văn tiếng Anh), theo hãng tin Tân Hoa xã của Trung Quốc.

Chữ "aerosol" lập tức gây tranh cãi. Một số chuyên gia y tế tại Việt Nam cho rằng aerosol cần được hiểu là "khí dung". Theo đó, ý kiến của ông Tăng Quần ở đây phải được hiểu là 2019-nCoV có thể lây qua "khí dung", tức khuyến cáo các bệnh viện không nên sử dụng phương pháp khí dung để điều trị bệnh nhân nhiễm 2019-nCoV.

Video:Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Trường Sơn khuyến cáo về nguy cơ lây lan virus corona khi sử dụng thủ thuật khí dung - Nguồn: Bộ Y tế



Trong khi đó, báo chí Trung Quốc (phiên bản tiếng Hoa) gọi thuật ngữ "aerosol" trong phát biểu của ông Tăng Quần là "khí dung giao". Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc gọi "aerosol" là "lây truyền khí dung giao".

Trên thực tế, tranh cãi này làm bật lên một số câu hỏi: "khí dung" theo cách hiểu của một số chuyên gia Việt Nam và "khí dung giao" theo cách hiểu của phía cơ quan chức năng Trung Quốc khác nhau ra sao?

Khí dung là gì? Nó có phải là aerosol?

Theo một số chuyên gia y tế tại Việt Nam, tại nước ta, khí dung được hiểu là một phương pháp điều trị tại chỗ các bệnh lý đường hô hấp, trong đó sử dụng máy xông khí, xông thuốc dưới dạng sương mù vào mũi, họng, khí quản, phế quản của bệnh nhân.

Rất nhiều người không hiểu chữ "khí dung" có nghĩa là gì, là không khí, là một phương pháp hay một động từ, nên có chuyện một số trang tin còn viết theo kiểu "khí dung là một loại máy xông thuốc".

Trong tiếng Anh, chữ "khí dung" tương ứng là "nebulization", còn máy khí dung (dụng cụ thực hiện quá trình khí dung) được gọi là "nebulizer". Động từ của nó là "nebulize", chỉ việc chuyển chất lỏng thành chất bơm. Phương pháp điều trị bằng khí dung (nebulization) được xếp vào một dạng phương pháp điều trị bằng khí bơm, có cụm tiếng Anh phổ biến là "aerosol therapy". Nói cách khác, nebulization là một phương pháp "aerosol therapy". Và nếu xét theo ngữ nghĩa, chữ "aerosol" chỉ là một danh từ chung chứ không phải "khí dung".

Trong tiếng Hoa, nebulization được dịch là 雾 化, tức "vụ hóa". Trong đó chữ "vụ" là không khí, sương mù, còn "hóa" có nghĩa như một phương pháp, một kiểu tương tự "chuyển hóa" như chúng ta hay dùng.

Aerosol là gì?

Theo bà Lê Thị Xuân Lan - nguyên phó trưởng phòng dự báo Đài khí tượng thủy văn khu vực Nam Bộ, trong khí tượng học, "aerosol" là từ để chỉ các chất lơ lửng trong không khí ở tầng thấp, bao gồm hạt bụi, khói, nước, hạt kim loại nặng...

Trang Quảng Châu Nhật Báo cũng giải thích: cái gọi là "aerosol", về mặt học thuật, đề cập tới một hệ thống phân tán khí được tạo thành từ những hạt ở trạng thái lỏng hoặc rắn lơ lửng trong môi trường khí.

Nói chung, để phân biệt "aerosol" với khí sạch, thì khí ô nhiễm hoặc khí chứa các hạt bụi thường được xem là aerosol. Thật ra, "aerosol" có thể sản sinh trong tự nhiên, ở các dạng là mây, sương mù hoặc bụi lơ lửng trong không khí.

"Aerosol" cũng có thể thể hình thành do nhân tạo, chẳng hạn những giọt nước bắn ra khi con người hắt hơi hoặc ho. Những giọt nước có kích thước lớn sẽ nhanh chóng rơi xuống mặt đất hoặc bề mặt vật thể nào đó. Còn các giọt nước nhỏ có thể lơ lửng trong không khí trong một khoảng thời gian, và đây thuộc về "aerosol".

Ngoài ra, "aerosol" có thể được tạo ra trong lúc thực hiện một số thao tác y tế như nội thông khí quản, nội soi phế quản hoặc các thao tác trong nha khoa.

Ở Trung Quốc, người ta sử dụng từ "khí dung giao" để chỉ "aerosol". "Giao" có nghĩa là keo, nhựa. "Dung" là hòa hợp, hòa tan.

Tại sao lại có tranh cãi?

Trong các ý kiến về "aerosol", một số chuyên gia tại Việt Nam cho rằng báo chí dịch thuật sai và hiểu sai chữ "aerosol". Họ khẳng định "aerosol" mà chuyên gia Trung Quốc nói ngày 8-2 phải được hiểu là "khí dung", không được hiểu là danh từ chung aerosol chỉ các hạt ở trạng thái lỏng hoặc rắn trong môi trường khí, không được hiểu là loại aerosol theo kiểu giọt nước bắn ra khi con người hắt hơi hoặc ho như trên.

Như vậy, cuộc tranh cãi này tóm gọn lại thành một câu hỏi duy nhất: Rốt cuộc các chuyên gia Trung Quốc vừa qua khi nói về "aerosol" thì họ muốn đề cập tới cái gì?

Ý của các chuyên gia Trung Quốc là gì?

Đây sẽ là câu hỏi khép lại mọi tranh luận.

Trong bản tin đăng lúc trưa 9-2, báo Tài Tân (Caixin) đưa tin về khuyến cáo ngày 8-2 của ông Tăng Quần, đi kèm lời giải thích:

"Aerosol transmission has again fueled public fears of infection. The novel coronavirus can be transmitted through aerosols, a Shanghai official cited health experts (link in Chinese) as saying at a press briefing on Saturday. That means a person can get infected by viruses through inhalation of the mix of the air and infected patients’ droplets".

Báo Tuổi Trẻ dịch lại nguyên văn như sau:
"Lây truyền qua aerosol một lần nữa tạo ra làn sóng sợ hãi nơi công chúng về việc nhiễm bệnh. Virus chủng corona mới có thể lây truyền qua aerosol, theo lời một quan chức Thượng Hải dẫn ý kiến chuyên gia y tế (đính kèm link bằng tiếng Hoa), nói tại một cuộc họp báo hôm 8-2. Điều đó có nghĩa là một người có thể bị nhiễm bệnh từ virus thông qua việc hít phải hỗn hợp không khí và giọt bắn li ti của người bệnh”.

Như vậy, theo Tài Tân, ý của ông Tăng Quần không đề cập tới "khí dung" trong phương pháp điều trị, mà chính xác là "một người có thể bị nhiễm bệnh từ virus thông qua việc hít phải hỗn hợp khí trong không khí cũng như dịch tiết li ti từ người bệnh".

Ngay trong tuyên bố của mình về khả năng lây truyền virus corona chủng mới qua aerosol, phó cục trưởng Cục Dân chính thành phố Thượng Hải Tăng Quần đã nêu rõ: "Lây truyền qua aerosol, tức chỉ những giọt nước trộn lẫn trong không khí, hình thành nên 'khí dung giao', mà sau khi hít vào sẽ bị nhiễm bệnh".

Sau tuyên bố của mình, ông kêu gọi mọi người không tụ tập ở nơi đông đúc, mở cửa sổ cho nhà cửa thông thoáng và khử trùng nhà cửa.

Đến nay Ủy ban Y tế quốc gia Trung Quốc và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) vẫn chưa kết luận con đường "lây truyền qua aerosol" có nằm trong số các con đường lây truyền 2019-nCoV. NHC cuối ngày 8-2 cho biết "lây truyền aerosol" vẫn chưa được xác nhận.

Cần hiểu rằng, cũng xuất hiện một số thông tin dẫn khuyến cáo không nên dùng phương pháp "khí dung" để điều trị bệnh viêm phổi do virus corona mới gây ra.

Tuy nhiên chi tiết này không nên được đánh tráo, dẫn tới hiểu sai ý của các chuyên gia Trung Quốc ngày 8-2.

WHO tiếp tục cảnh báo sai lầm trong ngăn ngừa corona

Sáng 9-2, Bộ Y tế và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã phát hành bộ poster mới nhất về các sai lầm trong biện pháp ngăn ngừa virus corona. Theo đó, một số người cho rằng ăn tỏi có thể ngăn virus, virus không tồn tại lâu tại các vùng khí hậu nóng, vắcxin phòng bệnh viêm phổi có thể bảo vệ khỏi virus...

"Tỏi là loại thực phẩm tốt cho sức khỏe và có đặc tính kháng khuẩn nhưng chưa có bằng chứng cho thấy ăn tỏi có thể bảo vệ khỏi virus corona. Dù bạn ở đâu và điều kiện thời tiết ra sao, quan trọng là bạn thực hiện các biện pháp phòng bệnh"- bộ poster này cho biết.

Sky+ (Từ Internet- TTO...)