Lối ra nào cho vụ án Hồ Duy Hải?

TAND Tối cao, nơi diễn ra phiên Giám đốc thẩm vụ án Hồ Duy Hải
Lối ra nào cho vụ án Hồ Duy Hải?


Trước giờ, chưa có phán quyết nào của Hội đồng thẩm phán TAND tối cao lại bị dư luận phản ứng trái chiều nhiều đến như vậy.

Ở đây xin không bàn đến đúng/sai trong việc kết án tử hình Hồ Duy Hải vì khi 17 thành viên Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao giơ tay biểu quyết bác kháng nghị của Viện trưởng Viện KSND tối cao, tất có lý do, người ngoài cuộc, không tiếp cận hết hồ sơ vụ án nên có thể có những điều chưa chạm đến sự thật. Ở đây, chúng tôi muốn chia sẻ về quy định pháp luật liên quan đến việc tìm ra lối thoái khả dĩ nhất cho vụ án Hồ Duy Hải.

Theo quy định tại điều 367 BLTTHS 2015, sau khi quyết định giám đốc thẩm của Hội đồng thầm phán TAND tối cao tuyên bác kháng nghị của Viện trưởng KSND tối cao, giữ nguyên bản án sơ thẩm, phúc thẩm, Hồ Duy Hải nhận mức án tử hình. Việc thi hành án tử hình sẽ được thực hiện vì trước đó vào năm 2011 Chủ tịch Nước đã có quyết định bác đơn xin ân giảm của Hồ Duy Hải.

Để Hồ Duy Hải có cơ hội sống sót, bản thân bị án này phải làm đơn gửi Chủ tịch Nước xin ân giảm một lần nữa về mức án tử hình đối với phán quyết mới nhất của Hội đồng thẩm phán TAND tối cao.

Ngoài ra, một thủ tục được pháp luật tố tụng hình sự dự phòng trong tình huống quyết định giám đốc thẩm của Hội đồng thẩm phán TAND tối cao có vi phạm pháp luật nghiêm trọng hoặc phát hiện tình tiết quan trọng mới có thể làm thay đổi cơ bản nội dung quyết định mà Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao không biết được khi ra quyết định đó thì vẫn có thể được xem xét lại.

Theo điều 404 Bộ luật TTHS 2015, quy định về việc "Yêu cầu, kiến nghị, đề nghị xem xét lại quyết định của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao", Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu, Ủy ban tư pháp của Quốc hội, Viện trưởng Viện KSND tối cao kiến nghị, Chánh án TAND tối cao đề nghị thì Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao phải mở phiên họp để xem xét lại quyết định giám đốc thẩm khi có căn cứ xác định quyết định của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao có vi phạm pháp luật nghiêm trọng hoặc phát hiện tình tiết quan trọng mới có thể làm thay đổi cơ bản nội dung quyết định mà Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao không biết được khi ra quyết định đó.

Để làm điều này, các cơ quan có thẩm quyền là Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội và Viện trưởng Viện KSND tối cao cần xem xét, chỉ ra phán quyết vừa rồi của Hội đồng thẩm phán TAND tối cao có vi phạm pháp luật nghiêm trọng hay không hay có tình tiết gì mới không.

Trường hợp Ủy ban Thường vụ Quốc hội có yêu cầu, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội hoặc Viện trưởng Viện KSND tối cao có kiến nghị thì Hội đồng thẩm phán phải mở phiên họp xem xét yêu cầu, kiến nghị trong thời hạn 4 tháng.

Viện trưởng Viện KSND tối cao phải có mặt tại phiên họp để trình bày ý kiến về việc có hay không có vi phạm pháp luật nghiêm trọng hoặc có tình tiết mới quan trọng làm thay đổi cơ bản nội dung quyết định của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao và quan điểm về việc giải quyết vụ án. Chánh án TAND tối cao báo cáo, nghe ý kiến của Viện trưởng Viện KSND tối cao, của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan tham dự, sau đó Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao quyết định một trong bốn(4) phương án:

- Không chấp nhận yêu cầu của Ủy ban thường vụ Quốc hội, kiến nghị của Ủy ban tư pháp của Quốc hội, Viện trưởng Viện KSND tối cao, đề nghị của Chánh án TAND tối cao và giữ nguyên quyết định của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao;

- Hủy quyết định của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao, hủy bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật có vi phạm pháp luật và quyết định về nội dung vụ án;

- Hủy quyết định của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao, hủy bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật và xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật;

- Hủy quyết định của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao, hủy bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật có vi phạm pháp luật để điều tra lại hoặc xét xử lại.

Quyết định của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao phải được ít nhất ba phần tư tổng số thành viên của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao biểu quyết tán thành.

Trước đây, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội đã từng có văn bản kiến nghị Chánh án TAND tối cao, Viện trưởng Viện KSND tối cao xem xét lại bản án đối với Hồ Duy Hải vì có vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng. Như vậy, sau khi Hội đồng thẩm phán TAND tối cao có quyết định giám đốc thẩm thì Ủy ban Tư pháp của Quốc hội cần lên tiếng để bảo vệ quan điểm kiến nghị của mình.

Một vụ án chỉ có một sự thật, hoặc Hội đồng thẩm phán TAND tối cao đúng hoặc Ủy ban Tư pháp của Quốc hội đúng. Vì vậy, dư luận rất mong chờ ý kiến của Ủy ban Tư pháp quốc hội nêu chính kiến về việc này.

Để lấy lại niềm tin về công lý trong nhân dân thì các cơ quan có thẩm quyền được nêu tại điều 404 cần lên tiếng, có chính kiến về phán quyết của Hội đồng thẩm phán TAND tối cao. Nếu phán quyết của Hội đồng thẩm phán TAND tối cao là đúng thì cần phải được bảo vệ, nếu chưa đúng thì phải yêu cầu, kiến nghị xem xét lại.

Bởi, ở đây không còn là chuyện riêng của tử tù Hồ Duy Hải nữa, mà là niềm tin vào công lý đang bị thách thức.

---

Mẹ tử tù Hồ Duy Hải khóc ngất khi biết quyết định Giám đốc thẩm Sau khi biết quyết định Giám đốc thẩm vụ án Hồ Duy Hải của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao vào chiều 8-5, bà Nguyễn Thị Loan (57 tuổi, mẹ tử tù Hồ Duy Hải) đã khóc ngất.

Theo ghi nhận Báo Người Lao Động chiều 8-5, Hội đồng thẩm phán (HĐTP) TAND tối cao ra quyết định Giám đốc thẩm đối với vụ án Hồ Duy Hải (35 tuổi, ngụ Long An) bị kết án tử hình về 2 tội "giết người", "cướp tài sản" xảy ra tại Bưu điện Cầu Voi (Long An) vào đêm 13-1-2008. Bà Nguyễn Thị Loan (57 tuổi, mẹ của Hồ Duy Hải) cùng dì ruột và em gái Hải đến cổng Toà án nhân dân Tối cao từ sớm.


Bà Nguyễn Thị Loan (mẹ tử tù Hồ Duy Hải) đã khóc ngất trước cổng tòa án khi nghe thông tin về phán quyết phiên xử Giám đốc thẩm

Vào lúc 16 giờ 40, khi quyết định Giám đốc thẩm kết luận Hồ Duy Hải bị kết án tử hình vì hai tội giết người và cướp tài sản "là không oan", bà Loan và người thân đã khóc ngất. Bà Nguyễn Thị Len, dì của Hồ Duy Hải khuôn mặt thất thần sau khi nghe quyết định của phiên toà giám đốc thẩm.

Đi cùng mẹ, Hồ Thị Thu Thuỷ, em gái của Hồ Duy Hải buồn rầu, khuôn mặt suy tư, lo lắng.

Trong bản án giám đốc thẩm công bố chiều 8-5, Hội đồng thẩm phán nêu rõ có đủ cơ sở nhận định bản án sơ thẩm, phúc thẩm là đúng, Hồ Duy Hải không oan. Mặc dù, trong quá trình điều tra có thiếu sót nhưng không thay đổi bản án nên không có cơ sở huỷ 2 bản án.

---

Đại biểu Lê Thanh Vân: Quốc hội cần giám sát lập luận xử giám đốc thẩm vụ tử tù Hồ Duy Hải

Đại biểu Quốc hội, Tiến sĩ luật Lê Thanh Vân cho rằng Quốc hội cần giám sát lập luận sai sót trong quá trình điều tra nhưng không ảnh hưởng đến bản chất vụ án Hồ Duy Hải của Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao.

Như Báo Người Lao Động đã thông tin, ngày 8-5, Hội đồng thẩm phán (HĐTP) TAND Tối cao có quyết định giám đốc thẩm, bác kháng nghị của Viện trưởng VKSND Tối cao về hủy án sơ thẩm, phúc thẩm để điều tra lại, giữ nguyên án tử hình đối với Hồ Duy Hải, người bị kết án về hành vi giết 2 nữ nhân viên Bưu điện Cầu Voi (tỉnh Long An) vào năm 2008. Tuy nhiên, việc bác kháng nghị của VKSND Tối cao của HĐTP gây ý kiến khác nhau trong chuyên gia pháp lý, cơ quan hành pháp, lập pháp. Ngoài ra, nhiều bạn đọc còn băn khoăn sau phiên giám đốc thẩm, liệu Hồ Duy Hải có còn cơ hội nào để tiếp tục kêu oan hoặc hoãn thi hành án tử hình?


Chánh án TAND Tối cao chủ toạ phiên xét xử Giám đốc thẩm - Ảnh: TTXVN

Về cơ hội cơ hội của Hồ Duy Hải, Luật sư Hoàng Tùng (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho rằng dù Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao không chấp nhận kháng nghị của Viện VKSND Tối cao và giữ nguyên án tử hình Hồ Duy Hải nhưng vẫn còn hi vọng cho Hải thoát án tử. Cụ thể, Điều 404 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 quy định khi có căn cứ xác định quyết định của HĐTP TAND Tối cao có vi phạm pháp luật nghiêm trọng, hoặc phát hiện tình tiết quan trọng mới làm thay đổi cơ bản nội dung quyết định mà HĐTP TAND Tối cao không biết khi ra quyết định.

Nếu Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, Viện trưởng VKSND Tối cao kiến nghị, Chánh án TAND Tối cao đề nghị thì HĐTP TAND Tối cao phải mở phiên họp để xem xét lại quyết định đó. Trong trường hợp Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu, Chánh án TAND Tối cao có trách nhiệm báo cáo HĐTP TAND Tối cao để xem xét lại quyết định của mình. Nếu Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, Viện trưởng VKSND Tối cao kiến nghị thì HĐTP TAND Tối cao mở phiên họp xem xét kiến nghị.

Ngoài ra, Hồ Duy Hải vẫn có quyền gửi đơn xin ân xá lên Chủ tịch nước. Nếu được chấp nhận, có thể sẽ được giảm từ án tử hình xuống chung thân.

Về việc này, Luật sư Trần Hồng Phong, người hỗ trợ pháp lý cho Hồ Duy Hải, cho biết sau khi nhận được quyết định giám đốc thẩm thì ông và gia đình bị án sẽ tiếp tục có đơn kiến nghị gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Tư pháp Quốc hội và Viện trưởng VKSND Tối cao, đề nghị xem xét lại quyết định giám đốc thẩm.

Đánh giá về vụ án này, Tiến sĩ luật, đại biểu Quốc hội Lê Thanh Vân cho rằng vụ án này tạo tiền lệ không tốt cho trình tự tố tụng với những vụ việc sau này. Việc cho rằng sai phạm trong tố tụng không ảnh hưởng đến bản chất vụ án, từ đó có thể chủ quan, xem thường quy trình tố tụng. "Tôi cho rằng Quốc hội cũng cần giám sát lập luận sai sót trong quá trình điều tra nhưng không ảnh hưởng đến bản chất vụ án của HĐTP TAND Tối cao" - Đại biểu Lê Thanh Vân đề nghị.

Ngoài ra, theo đại biểu Lê Thanh Vân, kháng nghị của VKSND Tối cao không đề cập đến việc Hải bị oan mà chỉ kiến nghị yêu cầu xem xét lại đúng pháp luật các diễn biến của vụ án. Có nhiều thủ tục tố tụng vi phạm thì vụ án cần được điều tra lại. "Hơn nữa, cơ quan tố tụng phải tôn trọng nguyên tắc suy đoán vô tội đã được quy định tại điều 31 của Hiến pháp và điều 13 của Bộ luật Tố tụng hình sự, nghiêm cấm suy luận chủ quan, dễ dẫn đến hàm oan cho người vô tội" - đai biểu Vân phân tích.

Đồng quan điểm, luật sư Hoàng Tùng cho rằng việc giữ nguyên bản án sơ thẩm, phúc thẩm tuyên phạt Hồ Duy Hải tử hình với hàng loạt những sai phạm đã gián tiếp thừa nhận sai phạm, vi phạm các nguyên tắc cơ bản của pháp luật tố tụng hình sự, đặc biệt là vi phạm nguyên tắc suy đoán vô tội. "Quyết định của HĐTP thừa nhận có sai phạm nhưng lại cho rằng không ảnh hưởng đến sự thật vụ án, chẳng khác gì tạo ra tư duy mới cho các cơ quan tố tụng về việc có thể vi phạm các nguyên tắc của tố tụng hình sự. Đây là tiền lệ xấu trong tố tụng nói chung và tố tụng hình sư nói riêng" - ông Tùng phân tích.

Sky+ (Từ Internet- Lâm Hoàng &Ngô Nhung& Nguyễn Hưởng - Huy Thanh_NLĐO)