Cuộc chiến bí mật thời đại dịch - Kỳ 1: Tình báo Mỹ khổ sở vì dịch

Trong bối cảnh giãn cách xã hội, các nhân viên tình báo phải thay đổi phương thức hành động để giải mật bí ẩn nguồn gốc virus, săn lùng trang thiết bị y tế và đối phó với các nguy cơ tội phạm mạng, khủng bố, vũ khí sinh học...
Cuộc chiến bí mật thời đại dịch - Kỳ 1: Tình báo Mỹ khổ sở vì dịch


Dịch COVID-19 là lần đầu tiên các cơ quan tình báo đương đầu với một kẻ thù không phải con người.

Ngày 3-4, Văn phòng giám đốc Cơ quan Tình báo quốc gia Mỹ (ODNI) ban hành công văn hướng dẫn 17 cơ quan tình báo trực thuộc căn cứ Luật hỗ trợ, cứu trợ và an ninh kinh tế coronavirus (HR 748, gọi tắt là đạo luật CARES) linh hoạt điều chỉnh hợp đồng để các doanh nghiệp nhà thầu có thể làm việc ở nhà và được bồi thường nếu không thể làm việc từ xa.

Theo hợp đồng, các nhà thầu phải làm việc trong các cơ sở bảo mật (SCIF) nhưng hầu hết SCIF phải đóng cửa do dịch, vì vậy chỉ còn giải pháp làm việc từ xa.

Toàn bộ cộng đồng tình báo trên thế giới đều bị dịch COVID-19 ảnh hưởng.

GS Franck DeCloquement (Viện Quan hệ quốc tế và chiến lược Pháp)
Làm việc theo cấp độ thông tin mật

Dịch COVID-19 ảnh hưởng đến cộng đồng các cơ quan tình báo Mỹ cũng như các thành phần lao động khác. Cuối tháng 3-2020, một nhân viên Cục Điều tra liên bang (FBI) làm việc tại Trung tâm Sàng lọc khủng bố ở Virginia đã có kết quả dương tính. Tất cả nhân viên phải ở nhà năm ngày chờ khử trùng trung tâm. Cơ sở này được xem là một SCIF, với khoảng 240 nhân viên nhà thầu và 100 nhân viên FBI làm việc 24/24 giờ.

Trao đổi với trang Politico (Mỹ), một quan chức FBI cho biết họ thường xuyên liên lạc với Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC) cùng Cơ quan Quản lý nhân sự liên bang (OPM) để cập nhật các biện pháp tốt nhất nhằm bảo đảm sức khỏe, an toàn cho nhân viên, đồng thời vẫn duy trì khả năng tác chiến của FBI.

Để thực hiện biện pháp giãn cách xã hội, các cơ quan tình báo Mỹ phải tách ca nhằm giảm số lượng nhân viên có mặt cùng lúc trong không gian kín và chỉ để lại nhân sự chủ yếu làm việc tại văn phòng. Tại Cục An ninh quốc gia (NSA) và Cục Tình báo trung ương (CIA), một số nhân viên từng làm việc thường xuyên thì nay được chia ra làm theo ca như ba ngày làm, ba ngày nghỉ, hoặc một tuần làm, một tuần nghỉ.

Trước đây, rất nhiều công việc liên quan đến mã nguồn mở hoặc thậm chí không xếp vào loại mật vẫn được thực hiện bên trong môi trường làm việc bảo mật, vì vậy bố trí lại công việc không phải đơn giản.

Các nhân viên tình báo được bố trí làm việc tại nhà phải bảo mật thông tin. Một số cuộc điện đàm được cho phép thực hiện trên điện thoại di động có mã hóa mà những người sử dụng đã biết với nhau. Song Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao và một số cơ quan trọng yếu khác phải sử dụng đường truyền nội bộ SIPRNet để trao đổi thông tin mật. Cấp độ mật của SIPRNet còn thấp nhưng không dành cho người sử dụng tại nhà.

Hệ thống thông tin liên kết tình báo toàn cầu (JWICS) thuộc cấp độ mật cao hơn, thường được sử dụng để xử lý thông tin tình báo tối mật. Các quan chức cao cấp, các nhà ngoại giao, các nhân viên tình báo, đặc vụ FBI và quân nhân cao cấp là đối tượng được phép sử dụng JWICS, nhưng thường di chuyển khắp nơi nên tư gia của họ không được trang bị hệ thống này.

Thông tin ở cấp độ cao nhất (tuyệt mật) được đánh dấu TS/SCI (tuyệt mật/thông tin nhạy cảm) chỉ được thảo luận trong các SCIF bố trí trong hơn hai tá cơ quan chính phủ, các văn phòng trực thuộc Quốc hội, căn cứ quân sự và đại sứ quán. Dù có dịch COVID-19, những người có liên quan vẫn phải vào các SCIF để tham khảo thông tin TS/SCI.


Các cơ sở bảo mật (SCIF) được thiết kế để ngăn chặn tin tình báo lọt ra ngoài. Hầu hết SCIF phải đóng cửa do dịch - Ảnh: scifglobal.com

Hoạt động tình báo con người bị hạn chế

Chính phủ Mỹ đã đầu tư hàng loạt cho mạng lưới vệ tinh gián điệp và nhiều công nghệ khác nhằm thu thập tin tình báo hằng ngày đến từ nhiều nguồn mở. Dù vậy, như cựu điệp viên CIA Douglas London - phó giáo sư thỉnh giảng tại Trung tâm Nghiên cứu an ninh (Đại học Georgetown) - nhận xét: "Công nghệ không giúp khai thác được những điều trong tim óc kẻ thù và đối thủ chiến lược, mà cần phải có trí thông minh con người, tức tình báo con người".

Chỉ có tình báo con người (HUMINT) mới đủ khả năng phát hiện, đánh giá, tuyển dụng và điều hành điệp viên ở nước ngoài. Thế nhưng giờ đây tình báo con người đã bị con virus "Cô Vy" hành ra bã. Do dịch bệnh, nhân viên tình báo ở nước ngoài không thể tiếp xúc với nguồn cung cấp tin, đặc biệt tại các nước áp dụng biện pháp phong tỏa nghiêm ngặt như Trung Quốc.

Một sĩ quan tình báo Mỹ giấu tên giải thích với báo Time: "Duy trì vỏ bọc trong thành phố đông đúc đã khó. Khi số thành phố bị phong tỏa tăng lên, muốn tránh gây chú ý trên đường vắng còn khó hơn. Bạn không thể đơn giản chỉ nhận điện thoại hoặc gửi tin nhắn".

Chuyên gia Brian Perkin ở Đại học Jamestown (Mỹ) nhận xét thách thức lớn nhất trong dịch COVID-19 là các nhân viên tình báo không thể tự do đi lại. Làm thế nào tiếp xúc bí mật lần đầu với một ứng viên mới tuyển dụng đầy hứa hẹn? Quán xá, xe buýt, công viên, nhà hàng đều ngừng hoạt động, không có nơi nào gặp mặt mà không bị chú ý.

Cựu nhân viên CIA John Sipher - người đồng sáng lập Công ty Spycraft Entertainment - nhận xét: "Nếu là sĩ quan tình báo hoạt động bí mật ở nước ngoài và muốn tiếp xúc với nguồn tin, bạn phải suy nghĩ bạn có thể ra đường được không, nguồn tin có thể rời khỏi nhà được không và có bị nhiễm virus không?". Cựu sĩ quan tình báo Chris Costa - giám đốc điều hành Bảo tàng Tình báo quốc tế ở Washington, D.C - kết luận dịch COVID-19 đã làm công tác tình báo con người chậm lại.

Tuy nhiên, các nhân viên tình báo Mỹ đã quen đối phó với bất ngờ, vì vậy họ có thể ưu tiên sử dụng tình báo tín hiệu (SIGINT) để truy tìm thông tin khủng bố, định vị nghi phạm hoặc khôi phục mạng ảo của bọn tội phạm.


Nghiên cứu virus gây bệnh COVID-19 tại Trung tâm Tình báo y tế quốc gia Mỹ - Ảnh: Quân đội Mỹ

Bí mật tình báo y tế Mỹ

Một cơ quan tình báo quan trọng bám sát diễn biến dịch COVID-19 nhưng ít ai biết đến là Trung tâm Tình báo y tế quốc gia Mỹ (NCMI) trực thuộc Cục Quân báo - Bộ Quốc phòng. NCMI gồm khoảng 100 nhà nghiên cứu về dịch tễ học, virus học, hóa học, độc chất, sinh học và quân y.

Hầu hết thông tin nghiên cứu của NCMI là tài liệu nguồn mở. NCMI còn có quyền truy cập thông tin tình báo tín hiệu của NSA, thông tin CIA thu thập ở nước ngoài, hình ảnh vệ tinh và bản đồ địa hình từ Cục Tình báo không gian địa lý quốc gia (NGA).

NCMI sẽ phân tích thông tin, đánh giá, dự báo và cung cấp dữ liệu tình báo y tế về các bệnh truyền nhiễm và nguy cơ sức khỏe do thiên tai, độc chất, khủng bố sinh học cũng như khả năng xử lý nguy cơ của các nước.

Báo cáo của NCMI được chuyển cho Bộ Quốc phòng, Nhà Trắng và nhiều cơ quan liên bang, nhất là Bộ Y tế.

Các cơ quan tình báo phải ưu tiên cho hoạt động tìm kiếm trang thiết bị y tế chống dịch. Israel đi đầu trong công việc này. Hầu hết lực lượng tình báo và quân đội đều được huy động tìm khẩu trang, máy thở.

---

Cuộc chiến bí mật thời đại dịch - Kỳ 2: Dự án "Khí thở" của Israel Trong một tháng rưỡi qua, Israel đã mua được khoảng 61 triệu khẩu trang y tế, 930.000 khẩu trang N95, 1,4 triệu bộ quần áo bảo hộ y tế, 403.000 áo blouse dùng một lần, 800.000 kính chắn giọt bắn, 1 triệu bộ kit xét nghiệm và 811 máy thở.


Một nhân viên đơn vị 81 cải tiến máy thở gia đình thành máy thở dùng trong điều trị COVID-19 - Ảnh: QUÂN ĐỘI ISRAEL

Cuộc chiến bí mật kiểm soát nguồn trang thiết bị y tế gồm nhiều bên liên quan, từ quốc gia, các vùng cho đến tư nhân và người trung gian.

Chuyên gia phân tích Pháp Abdelali Arherbi
Đơn vị quân báo 81 cải tiến máy thở

Cuối tháng 4-2020, Bộ Quốc phòng Israel đã tiết lộ như trên. Sau khi đại dịch COVID-19 bùng nổ, Chính phủ Israel đã thành lập ngay một nhóm hỗn hợp gồm các đại diện của Bộ Y tế và Bộ Quốc phòng làm việc suốt ngày đêm để cung cấp trang thiết bị y tế chống dịch. Kết quả Israel đạt được là ước mơ của nhiều quốc gia khác, kể cả những quốc gia phát triển như Mỹ hay châu Âu...

Đơn vị Bộ Quốc phòng đi đầu trong công tác săn lùng trang thiết bị y tế là cơ quan tình báo đối ngoại Mossad vốn nổi tiếng trong nhiều thập niên với các đặc vụ táo bạo liên quan đến ám sát, bắt cóc. Ngoài khẩu trang và máy thở, Mossad còn có công mang về nhiều thuốc men và dụng cụ y tế như hóa chất xét nghiệm, nước rửa tay diệt khuẩn, thuốc điều trị HIV, thuốc giảm đau.

Với vai trò là một trong những trung tâm nghiên cứu và phát triển trên thế giới, Israel đã huy động nhiều đơn vị tình báo và lực lượng phòng vệ chống dịch COVID-19 trên ba mặt trận: phát triển vắcxin, cải tiến khâu xét nghiệm virus và cải thiện công tác chăm sóc bệnh nhân.

Đơn vị 81 là một trong những đơn vị quân báo bí mật nhất của Israel chuyên về công nghệ tình báo quân sự. Đơn vị này đã phá vỏ bọc bí mật truyền thống để tham gia dự án "Khí thở" theo chỉ đạo của Bộ Quốc phòng.

Dự án khởi động từ tháng 3-2020 nhằm cải tiến máy thở áp lực dương liên tục BiPAP thường được sử dụng trong gia đình để ngăn chặn chứng ngưng thở khi ngủ thành máy thở dùng trong phòng điều trị tích cực. Hàng trăm máy thở cải tiến đã được chuyển giao cho các bệnh viện. Máy có giá thành rẻ nhưng vẫn bảo đảm các chức năng điều trị cần thiết.

Ngoài máy thở, đơn vị 81 còn phát triển nhiều giải pháp chống dịch khác như bảo đảm không khí trong phòng bệnh không gây nhiễm, lập lá chắn bảo vệ tài xế xe cấp cứu khỏi lây nhiễm, sản xuất khẩu trang (1.000 khẩu trang/ngày), xây dựng phần mềm giúp bệnh viện lưu trữ dữ liệu và truy nguyên nguồn lây nhiễm.

Các ngành công nghiệp quốc phòng Israel đã chuyển sang giải quyết nhu cầu y tế cấp bách. Bộ Quốc phòng phối hợp với Công ty giải pháp y học InovyTec và Tập đoàn Israel Aerospace Industries (IAI) xây dựng dây chuyền sản xuất máy thở Ventway Sparrow tại cơ sở sản xuất tên lửa bí mật.

Đơn vị 108 của không quân hợp tác với nhiều cơ quan dân sự phát triển máy thở đơn giản có thể sản xuất hàng loạt với giá rẻ trong thời gian ngắn. Lực lượng đặc nhiệm hải quân Shayetet 13 cũng chuyển đổi bình khí nén dùng để lặn thành bình oxy y tế. Quân đội còn cải tiến dây chuyền lắp ráp ghế xe tăng để sản xuất kính bảo hộ y tế.

Có ít nhất hai cơ quan quan trọng của Israel đang phát triển vắcxin ngừa COVID-19. Ngoài Viện Nghiên cứu Migal Galilee, còn có Viện Nghiên cứu sinh học Israel (IIBR), cơ quan chuyên nghiên cứu vũ khí hóa học và sinh học.

50 nhà khoa học hàng đầu của IIBR được chia làm ba tổ cùng làm việc với các công ty công nghệ sinh học có chuyên môn sâu. IIBR còn tham gia thu thập huyết tương của bệnh nhân COVID-19 đã hồi phục để nghiên cứu thuốc điều trị.

Trong lĩnh vực xét nghiệm, dự kiến đến tháng 6-2020 một công ty Israel do Bộ Quốc phòng Israel chỉ đạo sẽ thử nghiệm phương pháp sàng lọc bệnh COVID-19 bằng giọng nói. Thử nghiệm sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo sẽ quan sát các kiểu thở và lời nói của bệnh nhân, từ đó phát hiện dấu hiệu bất thường.

Phương pháp này đặc biệt hữu ích vì có thể áp dụng tại nhà và theo dõi bệnh nhân đã qua chẩn đoán nhiễm bệnh. Bộ Quốc phòng còn dạy cho chó nghiệp vụ nhận dạng bệnh nhân COVID-19 bằng cách ngửi mẫu nước bọt.


Cảnh sát Israel mặc trang phục bảo hộ túc trực trên quốc lộ làm nhiệm vụ giám sát người nhiễm COVID-19 - Ảnh: timesofisrael.com

Chống dịch và quyền riêng tư

Thật ra, không phải biện pháp chống dịch COVID-19 nào của Israel cũng được người dân tán thành. Trung tuần tháng 3-2020, được phép của Chính phủ Israel, cơ quan tình báo nội địa Shin Bet đã sử dụng công nghệ theo dõi khủng bố để giám sát người nhiễm COVID-19 nhằm biết mục tiêu đi đâu, tiếp xúc với ai, sau đó nhắn tin mời những người tiếp xúc đi cách ly.

Để giám sát người nhiễm, Shin Bet sử dụng dữ liệu định vị từ điện thoại di động, dữ liệu mua sắm bằng thẻ tín dụng và tương tác giữa các thiết bị điện tử cá nhân. Mỗi ngày, cảnh sát chọn ngẫu nhiên 500 số điện thoại từ danh sách người nhiễm COVID-19 do Bộ Y tế cung cấp để kiểm tra.

Những người ủng hộ quyền riêng tư đã phản đối biện pháp giám sát của Shin Bet. Nhiều chuyên gia y tế cũng chỉ trích biện pháp này không bảo đảm độ tin cậy. Ngày 22-4, Ủy ban giám sát của Quốc hội đánh giá biện pháp giám sát của Shin Bet đã xâm phạm quyền riêng tư công dân.

Hai ngày sau, tòa án tối cao phán quyết dừng biện pháp giám sát của Shin Bet và yêu cầu phải có một đạo luật riêng cho phép thực hiện biện pháp giám sát như vậy. Tòa lưu ý đạo luật sắp tới phải có luật trừ, cho phép nhà báo không chuyển dữ liệu di động cho Shin Bet để bảo vệ nguồn tin.

Ngày 5-5, Tiểu ban tình báo Quốc hội Israel đã nhất trí gia hạn chương trình giám sát người nhiễm COVID-19 của Shin Bet đến ngày 26-5, tức kéo dài thêm ba tuần nữa. Dự kiến đến ngày 18-5, dự luật cho phép giám sát phải được soạn thảo xong.

Bộ Y tế cho biết đã phát hiện 5.516 người bị nhiễm trong tổng số những người tiếp xúc gần với người nhiễm nhận được tin nhắn của Shin Bet, chiếm tỉ lệ 7%.

Tương tự Israel, Pakistan cũng đã áp dụng công nghệ theo dõi khủng bố để giám sát người nhiễm COVID-19. Ngày 23-4, Thủ tướng Imran Khan tiết lộ trên truyền hình: "Cơ quan tình báo quân sự (ISI) đã cung cấp cho chúng tôi hệ thống theo dõi và nhận dạng tuyệt vời. Ban đầu hệ thống này được sử dụng để chống khủng bố, nhưng giờ đây rất hữu ích trong chống dịch COVID-19".

Các tướng lĩnh Pakistan tuyên bố "quân đội đang sử dụng mọi nguồn lực quân sự ở tất cả các cấp để ngăn chặn đại dịch". Hoạt động hỗ trợ của quân đội bao gồm sử dụng mạng lưới viễn thông và tình báo, thiết lập trạm kiểm soát quanh các khu vực cách ly, điều động lực lượng bác sĩ quân y dập dịch và sử dụng 5 phòng thí nghiệm quân đội để gia tăng công suất xét nghiệm.

Tại Đài Loan, chính quyền đã sử dụng dữ liệu định vị từ điện thoại thông minh để kiểm tra người bị cách ly tại nhà. Cảnh sát sẵn sàng can thiệp khi có dấu hiệu bất thường. Còn Ba Lan giám sát người cách ly bằng hình thức "nhẹ nhàng" hơn bằng cách sử dụng một ứng dụng yêu cầu người cách ly gửi ảnh tự chụp tại nhà nhiều lần trong ngày.

...................
Tai họa càng thảm khốc, lừa đảo càng tung hoành. FBI ghi nhận lừa đảo đủ mọi hình thức đã bùng nổ trên Internet trong thời dịch COVID-19, từ mồi chài, dụ dỗ đến cung cấp hàng giả.

---

Cuộc chiến bí mật thời đại dịch - Kỳ 3: Từ khẩu trang giả đến lừa tiền cứu trợ

Cuối tháng 4-2020, khoảng 22.000 nhà thuốc ở Pháp cùng nhận được bản fax từ Tập đoàn dược phẩm Créapharm ở Reims (đông bắc nước Pháp), đề nghị bán các mặt hàng y tế đang khan hiếm trong dịch với giá khá hời.


Bộ trưởng Tư pháp Mỹ William Barr đã cảnh báo tình hình bán thuốc giả điều trị COVID-19 qua mạng - Ảnh: GETTY IMAGES

Các mặt hàng được chào mời như gel sát khuẩn tay, khẩu trang, khăn lau khử trùng, bao bọc giày... Một số dược sĩ gọi vào số điện thoại ghi trên fax. Người nghe máy yêu cầu phải trả tiền trước mới được nhận hàng.

Thủ đoạn lừa đảo đạt hiệu quả nhất với hai đối tượng: người sợ nhiễm COVID-19 và người eo hẹp tiền bạc.

TS Joan Donovan
Lừa đảo còn kéo dài một năm nữa

Ông Eric Placet - chủ tịch Tập đoàn Créapharm - tuyên bố: "Tất cả đều là trò lừa đảo". Địa chỉ email và số điện thoại trên bản fax không đúng. Mã ngân hàng lại tương ứng với một tài khoản ở Anh.

Đây chỉ là một trong hàng trăm thủ đoạn lừa đảo nở rộ như nấm mùa mưa trong dịch COVID-19.

Dịch COVID-19 hoành hành, hầu hết nhân viên văn phòng làm việc từ xa để bảo đảm giãn cách xã hội. Đây là cơ hội vàng cho bọn tội phạm mạng.

Chúng thay đổi phương thức hoạt động, khéo léo biến nỗi sợ dịch bệnh thành "con ngựa thành Troia" để đánh cắp dữ liệu cá nhân, dữ liệu ngân hàng, tống tiền, lừa đảo. Tại Mỹ, trong các vụ lừa đảo mà TS Joan Donovan - giám đốc nghiên cứu Trung tâm Shorenstein (Trường Harvard Kennedy ở Cambridge) - đã theo dõi ba tháng qua, bà nhớ nhất một vụ rất ấn tượng. Bọn lừa đảo quảng cáo một ứng dụng phát hiện bị nhiễm COVID-19.

Khi nạn nhân cả tin nhấp vào đường dẫn, máy tính đứng hình và bọn lừa đảo ép phải trả tiền chuộc bằng bitcoin.

Trong công văn gửi cho các luật sư hôm 16-3, Bộ trưởng Tư pháp Mỹ William Barr từng lưu ý nhiều email lừa đảo còn dám mạo danh Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC) để bán thuốc giả điều trị COVID-19.

Trong công văn kế tiếp, Thứ trưởng Tư pháp Jeffrey Rosen đã liệt kê hàng loạt thủ đoạn lừa đảo để mọi người cảnh giác.

Trung tuần tháng 4-2020, Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI) đã cảnh báo tình hình "thừa nước đục thả câu" để lừa đảo bùng phát chưa từng thấy. Ước tính bọn lừa đảo đã gom được 12 triệu USD.

Các thủ đoạn lừa đảo ở Mỹ rất đa dạng, từ đề nghị cung cấp thuốc điều trị COVID-19 và vắcxin giả, mời mọc đầu tư vào các công ty dược "ma" cho đến mạo danh bác sĩ yêu cầu thanh toán tiền thuốc điều trị COVID-19.

Trong khi đó, Cục Quản lý thực phẩm và dược phẩm (FDA) phối hợp với Cục Hải quan và biên phòng (CBP) đã phát hiện hàng ngàn bộ kit xét nghiệm và khẩu trang giả được gửi theo đường bưu phẩm từ Anh đến Los Angeles.

Sau khi Chính phủ Mỹ ban hành Luật hỗ trợ, cứu trợ và an ninh kinh tế coronavirus (đạo luật CARES) trị giá 2,2 tỉ USD, bọn lừa đảo khắp thế giới đã sử dụng đủ chiêu trò để đánh cắp khoản tiền cứu trợ này của cá nhân và doanh nghiệp.

TS Deborah Birx - điều phối viên COVID-19 của Nhà Trắng - từng cảnh báo về cái bẫy của các công ty xét nghiệm giả danh: "Nếu các bạn thấy chúng trên Internet, đừng mua hàng của chúng". TS Joan Donovan dự báo các trò lừa đảo sẽ vẫn tiếp tục cho đến khi có vắcxin ngừa COVID-19, tức phải mất ít nhất một năm nữa.

5 thủ đoạn lừa đảo phổ biến

Tại Canada, từ đầu dịch COVID-19 đến giữa tháng 4, Trung tâm Chống gian lận Canada đã ghi nhận 462 vụ lừa đảo về dịch bệnh liên quan đến 106 nạn nhân với số tiền thiệt hại 122.000 đôla Canada.

Tính ra, số vụ lừa đảo cao gấp bốn lần so với bình thường. Trung tâm thống kê có khoảng 40 thủ đoạn lừa đảo, trong đó có 5 thủ đoạn phổ biến:

- Lừa đảo hàng hóa (mời cung cấp số thẻ tín dụng để nhận quà tặng, chào bán khẩu trang y tế không có thật...).

- Tấn công giả mạo (giả danh bệnh viện hoặc doanh nghiệp nổi tiếng yêu cầu click xác nhận thông tin xin trợ cấp dịch bệnh...).

- Quyên góp từ thiện (giả danh cơ quan y tế kêu gọi quyên góp hoặc giả danh bệnh nhân nghèo xin tiền trị bệnh...).

- Lừa đảo tống tiền (đề nghị chuyển tiền để nhận quà tặng nước ngoài là thuốc điều trị COVID-19...).

- Lừa đảo công việc (mời làm việc online nhưng phải trả phí trước và cung cấp thông tin tài khoản...).

Nhà phân tích tình báo tội phạm Jeffrey Thomson nhận định: "Hầu hết các vụ lừa đảo là gian lận quốc tế. Bọn lừa đảo ở nước này tấn công công dân ở nước khác, sau đó tiền được chuyển đến nước thứ ba. Đôi khi có cả nước thứ tư và nước thứ năm liên can".

Bí mật chiến dịch Pangea XIII

Dịch COVID-19 là cơ hội kinh doanh hiếm có của bọn tội phạm mạng. Hằng hà sa số trang web giả mạo rao bán đủ thứ thuốc điều trị, khẩu trang, quần áo bảo hộ, cồn sát khuẩn. Cuối tháng 3-2020, Tổ chức Hải quan thế giới (WCO) thông báo một số cơ quan hải quan và cơ quan thực thi pháp luật ở Mỹ, Anh, Đức, Indonesia, Uganda, Ukraine, Việt Nam và Trung Quốc đã báo cáo nhiều vụ bắt giữ vật tư y tế giả, đặc biệt là khẩu trang y tế giả và cồn sát khuẩn giả.

Từ ngày 3-3 đến 10-3, Tổ chức Cảnh sát quốc tế (Interpol) đã điều phối tiến hành chiến dịch Pangea XIII liên quan đến 90 nước. Kết quả đã có 121 vụ bắt giữ. Số tang vật tịch thu trị giá hơn 14 triệu USD gồm 4,4 triệu đơn vị dược phẩm bất hợp pháp, 37.258 dụng cụ y tế giả (trong đó có 34.137 khẩu trang y tế). Trong số dược phẩm bị tịch thu có đủ thứ thuốc tào lao, từ thuốc kháng virus, thuốc chloroquine, vitamin C cho đến thuốc giảm đau và kháng sinh.

Tại Pháp ngày 16-4, Thượng viện đã công bố nghiên cứu ghi nhận ba hiện tượng trong dịch. Một là nạn tung tin giả (ví dụ sử dụng cocaine hoặc uống rượu sẽ miễn dịch với COVID-19). Hai là cuộc chiến truyền thông do một số cường quốc nước ngoài tiến hành để mở rộng ảnh hưởng. Ba là tấn công mạng nhắm vào các cơ sở y tế và người làm việc từ xa để thu thập dữ liệu cá nhân hòng trục lợi. Tại Anh, Trung tâm An ninh mạng quốc gia (NCSC) cũng đã cảnh báo tình hình lừa đảo sử dụng dịch COVID-19 làm mồi nhử lan tràn khắp châu Âu.

Lừa đảo cả một cường quốc

Một âm mưu lừa đảo quốc tế đã bị Tổ chức Cảnh sát châu Âu (Europol) lật tẩy. Cơ quan y tế Đức ủy quyền cho hai công ty ở Đức và Thụy Sĩ đặt hàng mua 15 triệu euro khẩu trang.

Một công ty ở Tây Ban Nha ban đầu nói có 10 triệu khẩu trang, sau đó "bán cái" cho đối tác ở Ireland. Công ty Ireland đàm phán với nhà sản xuất Hà Lan và đạt được đơn hàng 1,5 triệu khẩu trang trị giá 1,5 triệu euro.


Cảnh sát Ý phát hiện khẩu trang y tế giả trong chiến dịch Pangea XIII - Ảnh: Interpol

Đức chuẩn bị 52 xe tải và đội cảnh sát hộ tống chờ sẵn. Sát ngày nhận hàng, Đức nhận được tin khẩn đề nghị chuyển khoản gấp 880.000 euro cho công ty Ireland, nếu không sẽ không có hàng. Đức cấp tốc chuyển tiền nhưng Europol đã kịp ngăn chặn.

Giữa tháng 3-2020, hai nghi phạm ở Hà Lan bị bắt. Nếu Đức chuyển tiền thành công, tiền sẽ được chuyển đến... Nigeria vì bọn bày trò lừa đảo ở Nigeria. Các công ty mà Đức đàm phán từ đầu đều là các trang web giả mạo.

Phiến quân Taliban ở Afghanistan đã mở chiến dịch giúp người dân chống dịch. Trong khi đó, IS chuyển sang rình rập và kín đáo xâm nhập trở lại.

---

Kỳ tới: Đại dịch thay đổi hoạt động khủng bố

Sky+ (Từ Internet-TTO)