Nhiều phát hiện mới đáng lo về virus corona

Các dữ liệu ban đầu đã đánh giá thấp khả năng lây nhiễm của virus SARS-CoV-2 - Ảnh: SCMP
Nhiều phát hiện mới đáng lo về virus corona


Phổi bị ảnh hưởng thế nào khi nhiễm nCoV



Tồn tại 1 giờ ở 60 độ C, chỉ số lây nhiễm cao gấp đôi ước tính ban đầu, điều hòa không khí giúp virus phát tán, 1 người nhiễm lây cho 5,7 người... là một số phát hiện mới về virus corona chủng mới.

Cứ mỗi ngày trôi qua, hiểu biết của con người về chủng virus corona gây bệnh COVID-19 càng tích lũy nhiều hơn. Những phát hiện mới nhất cho thấy con người đã đánh giá thấp dịch bệnh này khi nó mới xuất hiện.

Sau đây là một số công trình nghiên cứu mới được công bố, theo báo South China Morning Post.

1 người nhiễm lây cho 5,7 người

Trong công trình nghiên cứu đăng trên tạp chí Emerging Infectious Diseases, các nhà khoa học của Phòng nghiên cứu quốc gia Los Alamos (New Mexico, Mỹ) phát hiện một người nhiễm COVID-19 ở thành phố Vũ Hán (Trung Quốc) trung bình lây cho 5,7 người khác, cao hơn gấp đôi so với ước tính ban đầu.

Trước đó, các nhà dịch tễ học ước tính chỉ số lây nhiễm (R0) của virus SARS-CoV-2 chỉ khoảng 2-3 (một người nhiễm lây cho 2-3 người) dựa trên dữ liệu của Trung Quốc. Nhưng nhóm khoa học Mỹ nhận định sự hỗn loạn ở Vũ Hán thời điểm ban đầu khiến dữ liệu không đầy đủ và làm méo mó bức tranh về tình hình dịch bệnh.

Các tác giả nhận xét chỉ số lây nhiễm cao đồng nghĩa việc truy tiếp xúc và cách ly những người có triệu chứng là không đủ để ngăn sự lây lan.

"Nếu 20% sự lây nhiễm bắt nguồn từ người bệnh không triệu chứng, cần phải áp dụng các nỗ lực giãn cách xã hội mạnh hơn nữa mới ngăn được con virus", nghiên cứu viết. Phát hiện này có thể giúp các nhà quản lý, chuyên gia y tế cộng đồng định hình lại chiến lược khoanh vùng, truy tiếp xúc và tiêm chủng giai đoạn sau này.

Virus vẫn sống và sinh sôi ở nhiệt độ cao

Trong công trình nghiên cứu chưa được phản biện đăng trên trang bioRxiv.org, một nhóm các nhà khoa học Pháp phát hiện virus corona chủng mới có thể sống sót lâu trong môi trường nhiệt độ cao.

Giáo sư Remi Charrel và các đồng nghiệp ở Đại học Aix-Marseille, miền nam Pháp, đun nóng virus ở nhiệt độ 60 độ C trong 1 giờ và nhận thấy một số vẫn sống và có khả năng sinh sôi. Họ phải tăng nhiệt độ lên gần 100 độ C mới tiêu diệt hoàn toàn virus.

Trong phần kết luận, các tác giả nhận xét quá trình tăng nhiệt độ làm giảm rõ rệt khả năng lây nhiễm của virus, nhưng trong môi trường "bẩn", một số chúng vẫn có thể sống sót.

Kết quả này gợi ý những người làm nghiên cứu, xét nghiệm virus corona trong môi trường phòng lab nên cẩn thận trong quy trình thao tác.

Có thể phán tán nhờ điều hòa không khí

Một nghiên cứu trên 3 ổ dịch gia đình ở miền nam Trung Quốc phát hiện hệ thống điều hòa không khí có thể đã giúp phán tán virus. 10 ca bệnh thuộc 3 ổ dịch này ăn tối trong cùng một nhà hàng ở Quảng Châu hồi cuối tháng 1.

"Luồng không khí mạnh từ máy điều hòa có thể đã phán tán các hạt dịch nhỏ chứa virus giữa 3 bàn ăn. Trong trường hợp này, tiếp xúc gần chưa đủ để giải thích sự lây nhiễm", nghiên cứu của Trung tâm Phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh Quảng Châu mô tả.

Nhóm nghiên cứu khuyến cáo các nhà hàng nên nới rộng khoảng cách giữa các bàn ăn, tăng cường thông gió để giảm rủi ro lây nhiễm.

Các ổ dịch gia đình chiếm rất nhiều trong số gần 2 triệu ca nhiễm virus corona trên khắp thế giới hiện nay.

---

Con người có thể bị nhiễm virus corona 2 lần hay không?

Virus SARS-CoV-2 có thể hoạt động trở lại nơi bệnh nhân COVID-19 đã hồi phục hay không? Nhiều giả thiết giải thích vấn đề này sau sự kiện 111 bệnh nhân Hàn Quốc dương tính trở lại.


Nhân viên y tế lấy dịch ở họng và mũi để xét nghiệm COVID-19 ở Hàn Quốc - Ảnh: AFP

Nhiều chuyên gia đã phải đặt ra câu hỏi "virus SARS-CoV-2 có thể hoạt động trở lại nơi người bị nhiễm và đã hồi phục hay không?".

Ngày 12-4, giới chức y tế Hàn Quốc cho biết số người có kết quả xét nghiệm tái nhiễm virus SARS-CoV-2 là 111. Đây là những người đã hoàn toàn bình phục sau khi bị nhiễm lần đầu nhưng lại có kết quả dương tính sau khi được xét nghiệm lại.

Theo Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hàn Quốc (KCDC), 111 người trên đã có kết quả xét nghiệm dương tính với SARS-CoV-2 sau khi họ được bỏ cách ly. Các trường hợp này chủ yếu là những người tại thành phố Daegu và tỉnh Bắc Gyeongsang - một trong hai trung tâm bùng phát dịch tại Hàn Quốc.

Một số ca tương tự đã được ghi nhận ở Nhật và Trung Quốc.

Giả thiết virus hoạt động trở lại và không lây

Bà Jeong Eun Kyeong - tổng giám đốc KCDC - cho rằng đây không phải là ca nhiễm mới, mà do virus hoạt động trở lại.

Bà giải thích thêm: "Có nhiều trường hợp một bệnh nhân trong quá trình điều trị cho kết quả âm tính lúc này, rồi sau đó lại cho kết quả dương tính lúc khác". Bà cho biết sẽ nghiên cứu dịch tễ học để làm rõ vấn đề.

Quan điểm của bà đã được một số chuyên gia chia sẻ. Chuyên gia bệnh truyền nhiễm Kim Tae Kyung ở Bệnh viện Đại học Soonchunhyang (Hàn Quốc) giải thích với Hãng tin Yonhap: "Các bệnh nhân có kết quả dương tính trở lại là những người có virus tái kích hoạt hoặc tái phát".

Nguyên nhân virus tái kích hoạt là do virus có thể vẫn còn tiềm ẩn trong một số tế bào cơ thể. Trên thực tế virus hoạt động trở lại không phải là chuyện hiếm, vì đã xảy ra với virus thủy đậu gây bệnh zona và virus Ebola. Nhiều chuyên gia khác lại không đồng tình với giả thiết nêu trên bởi hiếm có virus nào có khả năng "chém vè" như vậy, trừ HIV và virus herpes.

Một giả thuyết khác có vẻ đáng tin cậy hơn là các bệnh nhân Hàn Quốc đã được chữa khỏi nhưng thật ra vẫn còn vài đoạn virus trong cơ thể.

TS Keiji Fukuda - giám đốc Trường Y tế công cộng (Đại học Hong Kong) - giải thích trên báo Los Angeles Times hồi tháng trước rằng một số bệnh nhân COVID-19 xuất viện vẫn còn mang các đoạn virus không gây nhiễm, vì vậy cho ra kết quả dương tính khi tiến hành xét nghiệm acid nucleic. Ông nhấn mạnh: "Kết quả xét nghiệm có thể dương tính nhưng thật ra không lây nhiễm".


Một nhân viên bầu cử của Hàn Quốc tự phòng vệ trước khi cho tiến hành bỏ phiếu bầu cử Quốc hội ở trung tâm cách ly Yongin ngày 11-4 - Ảnh: REUTERS

Giả thiết quy trình xét nghiệm không chuẩn

Một số chuyên gia khác lại nghĩ đến khả năng quy trình xét nghiệm không chuẩn. Nguyên nhân xuất phát từ khâu xét nghiệm sàng lọc khi dùng tăm bông lấy các tế bào bên trong mũi. Vùng lấy dịch có thể không chứa virus vào thời điểm xét nghiệm. Khâu lưu trữ bệnh phẩm không đúng cách cũng có thể khiến suy giảm virus dẫn đến âm tính giả hoặc dương tính giả.

GS vi sinh học và miễn dịch học David Kelvin ở Đại học Dalhousie (Canada) đánh giá không thể có chuyện tái nhiễm và người có kết quả dương tính trở lại có khi do chưa loại bỏ hoàn toàn virus hoặc do sử dụng bộ kít xét nghiệm bị lỗi.

Ngoài ra, có thêm hai giả thuyết khác để giải thích vì sao bệnh nhân đã hồi phục lại cho kết quả dương tính.

Giả thiết đầu tiên là virus đã đột biến. Song TS Anthony Fauci - giám đốc Viện Dị ứng và bệnh truyền nhiễm quốc gia (NIAID) - khẳng định trên tạp chí y học Journal of the American Medical Association (Mỹ) ít có khả năng con người có thể nhiễm virus corona nhiều lần, đặc biệt trong thời gian ngắn.

Ông giải thích: "Nếu một người nhiễm virus corona A rồi sau đó tái nhiễm virus corona, đó có thể là virus corona B. Nhưng hiện tại, chúng tôi không nghĩ virus lại đột biến đến mức khác biệt như thế”.

Không chắc 100% nhưng tôi sẵn sàng đặt cược rằng những người đang hồi phục đã thực sự được bảo vệ khỏi tái nhiễm"

TS Anthony Fauci (Mỹ)

Giả thiết thứ hai là hệ miễn dịch bó tay. Các nhà khoa học đều nhất trí khả năng nhiễm virus hai lần là điều khó xảy ra vì khi một người bị nhiễm virus, kháng thể sản sinh trong cơ thể họ và bảo vệ họ khỏi tái nhiễm trong một thời gian nhất định.

Dù vậy, trong trường hợp của virus SARS-CoV-2, thời gian hệ miễn dịch bảo vệ kéo dài bao lâu thì chưa có nghiên cứu khoa học nào xác định chính xác.

Triết gia Hi Lạp cổ đại Heraclitus có câu: "Không ai tắm hai lần trên một dòng sông". Vậy đối với virus SARS-CoV-2, có ai bị nhiễm hai lần hay không? Câu hỏi này vẫn còn bỏ ngõ bởi virus SARS-CoV-2 là chủng virus mới toanh, nên giới khoa học vẫn còn nhiều điều mù tịt về con "Cô Vi" này.

---

Virus corona chủng mới từ người bệnh có thể 'đi' xa 4 mét?

Một nghiên cứu mới xem xét các mẫu không khí xung quanh giường người bệnh COVID-19 của các nhà khoa học Trung Quốc nhận thấy virus có thể “đi” xa tới 4 mét.


Những bức tượng em bé đeo khẩu trang tại khu trung tâm mua sắm Shibuya ở Tokyo, Nhật Bản ngày 8-4-2020, sau khi chính phủ Nhật công bố tình trạng khẩn cấp ở thủ đô vì dịch COVID-19 - Ảnh: REUTERS

Theo Hãng tin AFP, những kết quả điều tra ban đầu của các nhà nghiên cứu Trung Quốc liên quan tới khoảng cách có thể di chuyển của virus corona chủng mới vừa được công bố ngày 10-4 trên tạp chí Emerging Infectious Diseases (Các bệnh nhiễm mới xuất hiện) của Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật (CDC) Mỹ.

Đây là khoảng cách xa gấp đôi so với những chỉ dẫn hiện nay khuyến cáo người dân cần duy trì trong khi thực hiện giãn cách xã hội để phòng dịch bệnh COVID-19.

Tuy nhiên nhóm nghiên cứu cũng thận trọng cho rằng các số lượng nhỏ virus họ tìm thấy ở khoảng cách này không nhất thiết sẽ gây lây nhiễm.

Nghiên cứu do nhóm các nhà khoa học thuộc Viện Khoa học quân y tại Bắc Kinh chủ trì đã kiểm tra bề mặt xung quanh giường bệnh và các mẫu không khí thu thập được từ một đơn vị hồi sức tích cực và một phòng bệnh thường chăm sóc bệnh nhân COVID-19 tại Bệnh viện Hỏa Thần Sơn ở Vũ Hán.

Họ theo dõi tổng cộng 24 người bệnh trong khoảng từ 19-2 đến 2-3.

Theo đó nhóm nghiên cứu nhận thấy virus tập trung nhiều nhất trên các sàn nhà phòng bệnh, "có thể vì sức hút trọng lực và dòng luân chuyển không khí khiến nhiều giọt dịch chứa virus rơi xuống và tụ lại trên mặt sàn", báo cáo nêu.

Những nơi có mức độ tập trung virus cao cũng được nhận thấy tại những bề mặt thường xuyên có sự đụng chạm như chuột máy tính, thùng rác, thanh vịn/thanh chắn ở giường và tay nắm cửa.

"Thêm nữa, một nửa số mẫu nghiên cứu lấy từ đế giày của các nhân viên y tế trong phòng hồi sức tích cực đã dương tính với virus corona - nhóm nghiên cứu viết - Vì thế, đế giày của các nhân viên y tế cũng có thể mang theo mầm bệnh".

Sky+ (Từ Internet-TTO)